ANG AKING STATEMENT OF FAITH
Naniniwala akong siya ang ating magulang, siya ang lumalalang ng langit at lupa, at sa lahat ng bagay na andito sa mundong ating napapakinabangan sa araw - araw. Naniniwala akong ang Biblia ay hango sa kasaysayan ng ating mga ninuno sa pananampalataya, na sa pamamagitan ng kanilang karanasan at sa kanilang nag -aalab na pananampalataya ay lalong tumibay at tumatag ang kanilang pananampalataya, na sa kabila nang pang -uusig at sa iba pang pagpapahirap sa kanila ay lalong tumatag ang kanilang pananampaalatay bilang isang tao at Kristiyano.Naniniwala ako sa lahat ng nilalang ng Dios ay Tao ang siyang ginawan katiwala ng Dios sa lahat ng kanyang nilalang sa mundong ito, ngunit ang TAO hindi lang minsan kundi palagi niyang sinisira ang kagandahan ng Inang kalikasan, nang dahil sa TAO ay hindi na balance ang Inang kalikasan sa kadahilanang marami na ang namamatay dahil sa kagagawan nito. Dahil sa kasakiman ng iilan sa atin ay marami ang walang sapat na makain sa kanilang hapag kainan, marami ang walang masilungan sapagkat sila ay pinaalis at pinalayas sa kanilang tirahan dulot ng giyera at demolisyon, maraming mga batang napilitang huminto sa kanilang pag - aaral sa kadahilanang hindi sapat ang kinikita ng kanilang magulang, maraming mga trabahanti ang pina – alis sa kadahilanang kontraktiwalisasyon o dahil sa sumali sila sa union o sa welga. Naniniwala akong ang kaharian ng Dios ay narito sa lupa magpakaylanman. Masasabi ba nating andito ang Dios kung marami ang nagugutom, Marami ang pinagsasamantalahan at nagsasamantala sa kanyang kapwa? Ang tunay na kaharian ng Dios ay kung wala nang alitan sa bawat isa, ang lahat ay pantay – pantay walang mayaman at mahirap, wala nang nagugutom, wala nang batang palaboy - laboy sa lansangan – sila ay nasa mga paaralan at nag – aaral, wala nang mga kababaihan at kalalakihan nangingibang bayan para maghanap ng mas magandang kapalaran.Naniniwala ako sa Iglesia kung saan wala nang racial discrimination sa bawat isa at matatanggap nang karamihan kung sino sila at kung ano ang kanilang mai-aambag sa bawat isa. At lahat nang kabahagi nito ay kikilos para sa tunay na pagbabago ng kanilang sarili at ng lipunang kanilang kinabibilangan. Naniniwala ako sa misyon ng Iglesia kung ang bawat isa ay kikilos para maipatupad ang katiwasayan ta kabutihan ng karamihan, at ang pagsunod sa misyong ipinagkatiwala sa atin ng Dios na pakainin ang nagugutom, painomin ang nauuhaw, patuluyin ang walang masilungan, bigyan ng damit ang walang damit, ituro kung ano ang tama. Naniniwala ako sa Banal na Hapunan na ito ay pakikisalo kay Hesus na kung saan ito ay alaala natin sa kanyang ginawang halimbawa sa lahat na maging humble kung kikakailangan. Naniniwala ako sa Bawtismo sapagkat ito ay simbolo nang pagiging kristiyano at pagtanggap sa hamon ng Dios na maging mabuting katiwala niya sa lahat ng bagay na nakaatang sa ating balikat sa araw – araw. At kung paano natin isasapamuhay ang buhay na ganap at kasiya – siya. Naniniwala ako sa buhay ng isang kristiyano sapagkat ginagampanan niya ang kanyang tungkulin bilang isang tao at mananampalataya na Mahalin niya ang Dios ng buong puso, kaluluwa, pag – iisip at nang buong lakas at tapang, at mahalin niya ang kanyang kapwa gaya nang pagmamahal niya sa kanyang sarili. Naniniwala ako sa pagkabuhay na maguli at sa pag - asa ng kristiyano kung sinusunod niya ang kagustuhan ng Dios na mahalin ang Dios ng buong – buo at walang pag – aalinlangan sa lahat ng pagkakataon sa lahat ng dako at oras. Naniniwala akong kasama natin ang Dios sa patuloy na paglalakbay at pagharap sa hamon ng paglilingkod tuwina. Siyanawa
Thursday, February 25, 2010
Pagtugon sa Hamon ng Panahon at Paglilingkod
Lukas 10:25 – 37
Ang kinikilalang Morong 43 ay binubuo ng mga Doctor, Nurses, Community Health Workers na kung saan nagsasanay at nag – aaral para mas lalong malinang ang kanilang kakayahan na tumulong at matugunan ang pangangailngang pisikal ng kanilang kapwa lalo na sa mga lugar na di naabot ng mga Doctor o sinu pa man; at di nakakapunta sa mga pagamutan sapagkat malayo sila sa kabihasnan, walang masakyan para madala sa ospital ang kanilang mahal sa buhay na may sakit kaya umaasa sila sa mga community health workers na nakahandang magbuwis ng kanilang buhay para makapunta at malunasan ang kanilang kapwang may karamdaman.
Sa kuwentong inilahad ni Hesus patungkol sa isang samaritano na kung saan sa kanyang patuloy na paglalakbay sa tanang buhay niya halos araw – araw nang may tinutulungan siyang nakahandusay sa tabing daan na kung saan naghihingalo ang kanilang buhay na lumaban para di siya mamamatay. Ngunit narito ang isang samaritanog nakahandang tumulong at tumugon sa hamon ng paglilingkod sa araw – araw. Kung gaano kadalas ang samaritanong ito na mapadaan na lugar na iyon ay yon din kadalas ang pagtulong niya sa mga taong nakahandusay at halos patay na sa dami ng pasa, bugbog ng katawan at sugat nito.
Ang samaritano ito ay katulad ng mga morong 43 na nakahandang magbuwis ng kanilang buhay para matugunan at mapangalagaan ng kanilang kapwang may karamdaman kahit dis oras ng gabi ay pumupunta siya para mabigyan ng lunas ng karamdama ng kanilang kapwa. Ang mga ito ay walang formal education kung paano mangganot sa mga may sakit at sugat ngunit dumarating tayo sa puntong mas maganda ang mga alternatibong pamamaraan ng paggamot na kung saan hindi nakakapinsala sa inang kalikasan, at sa tao. Ang kanilang pakay ay makatulong at makapaglingkod ng taos sa kaibuturan ng kanilang puso lalo na kapag ang usapin ay kapakanan ng kanilang kapwa lalo't higit sa mga walang pera at malayo sa kabihasnan. Silang mga manggagawa sa pamamagitan ng paggamot sa kabila ng di kinikilala ng pamunuan ang kanilang naiaambag na kabutihan sa kanilang lugar at maging sa kanilang mga kababayan.
Ang mga pangyayaring ito sa ating lipunan ay nagpapahiwatig lamang na masahol pa sa hayop ang mga military lalo na ang kanilang commander in chief (GMA) na kung saan gagawin niya ang lahat para manatili siya sa malacanang at sa pamamagitan ng kanyang mga galamay na silang kumikilos para maisakatuparan ang kanilang pakay na maneutralize ang mga kumakalaban sa kanyang administration, sa mga aktibistang naghahangad ng pantay na pagtrato sa mga mamamayan, at higit sa lahat pagkilala sa kakayahan ng bawat isang makagawa ng kabutihan sa kanyang kapwa. Maging sa mga ilegally arrested, enforced disappearances, natorture at illegally detain.
Ang mga ganitong pangyayari sa ating lipunan ay kasalukuyang nangyayari sa ating kapanahunan kaya tayo'y kumilos na ipaglaban ang karapatan ng mga inaaapi, inaalipusta, inaasabuso, inaaapi. Ang natatanging paraan na ating magagawa at maiaambag sa ating lipunan ay makilahok sa mga pag – aaral lalo na sa paggamit ng mga alternatibong pamamaraan ng paggamot na di nangangailangan ng maraming salapi na nakakasira sa ating kalikasan. Magkaisa, magtulungan, mahalin ang mga taong walang nagmamahal, maglingkod ng kusa sa araw – araw.
Ako ay umaapila kay GMA, sa iba't – ibang agency na alamin ang kalagayan ng kanilang nasasakupan na tumulong, maglingkod sa abot ng kanilang makakaya. Palayzain na ang mga morong 43 na kung saan nakahandang maglingkod sa tanang buhay nila. Pagtuunan ng pansin at bigyyan ng malaking budget ang pangkalusugang aspeto ng ating lipunan. Magakroon ng totoong maglilingkod at mag -aalay ng buhay para sa kapakanan ng mas nakakarami. Igalang ang karapatan ng mamamayan, itaguyod ang pagkakaroon ng buhay na ganap at kasiya – siya.
Lukas 10:25 – 37
Ang kinikilalang Morong 43 ay binubuo ng mga Doctor, Nurses, Community Health Workers na kung saan nagsasanay at nag – aaral para mas lalong malinang ang kanilang kakayahan na tumulong at matugunan ang pangangailngang pisikal ng kanilang kapwa lalo na sa mga lugar na di naabot ng mga Doctor o sinu pa man; at di nakakapunta sa mga pagamutan sapagkat malayo sila sa kabihasnan, walang masakyan para madala sa ospital ang kanilang mahal sa buhay na may sakit kaya umaasa sila sa mga community health workers na nakahandang magbuwis ng kanilang buhay para makapunta at malunasan ang kanilang kapwang may karamdaman.
Sa kuwentong inilahad ni Hesus patungkol sa isang samaritano na kung saan sa kanyang patuloy na paglalakbay sa tanang buhay niya halos araw – araw nang may tinutulungan siyang nakahandusay sa tabing daan na kung saan naghihingalo ang kanilang buhay na lumaban para di siya mamamatay. Ngunit narito ang isang samaritanog nakahandang tumulong at tumugon sa hamon ng paglilingkod sa araw – araw. Kung gaano kadalas ang samaritanong ito na mapadaan na lugar na iyon ay yon din kadalas ang pagtulong niya sa mga taong nakahandusay at halos patay na sa dami ng pasa, bugbog ng katawan at sugat nito.
Ang samaritano ito ay katulad ng mga morong 43 na nakahandang magbuwis ng kanilang buhay para matugunan at mapangalagaan ng kanilang kapwang may karamdaman kahit dis oras ng gabi ay pumupunta siya para mabigyan ng lunas ng karamdama ng kanilang kapwa. Ang mga ito ay walang formal education kung paano mangganot sa mga may sakit at sugat ngunit dumarating tayo sa puntong mas maganda ang mga alternatibong pamamaraan ng paggamot na kung saan hindi nakakapinsala sa inang kalikasan, at sa tao. Ang kanilang pakay ay makatulong at makapaglingkod ng taos sa kaibuturan ng kanilang puso lalo na kapag ang usapin ay kapakanan ng kanilang kapwa lalo't higit sa mga walang pera at malayo sa kabihasnan. Silang mga manggagawa sa pamamagitan ng paggamot sa kabila ng di kinikilala ng pamunuan ang kanilang naiaambag na kabutihan sa kanilang lugar at maging sa kanilang mga kababayan.
Ang mga pangyayaring ito sa ating lipunan ay nagpapahiwatig lamang na masahol pa sa hayop ang mga military lalo na ang kanilang commander in chief (GMA) na kung saan gagawin niya ang lahat para manatili siya sa malacanang at sa pamamagitan ng kanyang mga galamay na silang kumikilos para maisakatuparan ang kanilang pakay na maneutralize ang mga kumakalaban sa kanyang administration, sa mga aktibistang naghahangad ng pantay na pagtrato sa mga mamamayan, at higit sa lahat pagkilala sa kakayahan ng bawat isang makagawa ng kabutihan sa kanyang kapwa. Maging sa mga ilegally arrested, enforced disappearances, natorture at illegally detain.
Ang mga ganitong pangyayari sa ating lipunan ay kasalukuyang nangyayari sa ating kapanahunan kaya tayo'y kumilos na ipaglaban ang karapatan ng mga inaaapi, inaalipusta, inaasabuso, inaaapi. Ang natatanging paraan na ating magagawa at maiaambag sa ating lipunan ay makilahok sa mga pag – aaral lalo na sa paggamit ng mga alternatibong pamamaraan ng paggamot na di nangangailangan ng maraming salapi na nakakasira sa ating kalikasan. Magkaisa, magtulungan, mahalin ang mga taong walang nagmamahal, maglingkod ng kusa sa araw – araw.
Ako ay umaapila kay GMA, sa iba't – ibang agency na alamin ang kalagayan ng kanilang nasasakupan na tumulong, maglingkod sa abot ng kanilang makakaya. Palayzain na ang mga morong 43 na kung saan nakahandang maglingkod sa tanang buhay nila. Pagtuunan ng pansin at bigyyan ng malaking budget ang pangkalusugang aspeto ng ating lipunan. Magakroon ng totoong maglilingkod at mag -aalay ng buhay para sa kapakanan ng mas nakakarami. Igalang ang karapatan ng mamamayan, itaguyod ang pagkakaroon ng buhay na ganap at kasiya – siya.
Ang Popular na Edukasyon at ang kalagayang nagluwal dito
Ang kalagayan ng magbubukid sa Pilipinas ayon sa salaysay na “Ang lupa ay buhay sa amin; kapag ito ay kinamkam, para na rin kaming inagawan ng Buhay”. Ito ay isang kasabihan na karaniwang maririnig sa mga katutubo at magbubukid. Inilalarawan dito na ang buhay ng magbubukid ay lupa umiinog. Alisan mo sila ng karapatan sa lupa at para mo na rin silang inalisan ng karapatang mabuhay.
Pito (7) sa bawat sampung (10) magbubukid ang walang pag – aaring lupa. Ang malawak na lupang agricultural ay pagmamay – ari at kinokontrol ng ilang malalaking Panginoong May Lupa. Kasabay nito, ang mga dayuhang korporasyon na kasabwat ang mga nakaraan at kasalukuyang nanunungkulan sa ating pamahalaan ay patuloy na nang – aagaw ng mga lupang sinasaka ng mga magbubukid para sa kanilang malwak na plantasyon. Ang lupa at buhay ng mgabubukid ay laging nasa panganib na darating ang isang umagang wala silang sakahan, pati kanilang bahay ay din na nila pag mamay – ari.
Ang hinagpis ng isang magbubukid sa pagkawala ng kanyang lupa ay madarama sa mga sumusunod na kataga “Ginugunita ko ang mga sandaling kita’y kapiling. Yaong yumayakap ka sa aking mga paang hubad. Ang buhay na naging kamatayan ko pagkat nawala ka sa akin”. Maiugat pa rin sa suliranin sa lupa ang iba pang problema ng mga magbubukid: mataas na upa sa lupa, mataas na gastos sa produksiyon, usuka, pagbibigay ng libreng serbisyo o handog sa Panginoong May Lupa, at iba pa. Miserable ang buhay ng mga magbubukid. Ang kanilang kinikita ay kulang na kulang pa para tugunan ang kanilang mga batayang pangangailangan tulad pagkain, bahay, damit at gamot. Silang nagtatanim, nagpapakain at bumubuhay sa buong lipunan ay walang maihain sa kanilang hapag kainan. Ay, Paano pa kaya ang pagpapa – aral sa kanilang mga anak? Ang edukasyon sa ganitong kalagayan ay isang luho para sa magbubukid.
Isinaalang – alang din sa ginawang pagtatasa ang ilang suliraning ibinabahagi ng mga mag – aaral sa PPI. Isa na rito ang kakulangan ng mga local na instructor na makakatugon sa mga pangangailangan ng kanilang lumalaking samahan. Bukod rito, ayon sa kanila’y kulang pa rin sa kasanayan sa gawaing instruksiyon ang mismong instructor sa hanay nila. Ang ganitong suliranin ay aktwal ding kinakaharap ng departamento sa pagsasanay ng PPI kulang pa din sa tao ang departamento at malaki pa ang dapat gawin upang mapaunlad ang kasanayan nito sa pagbabahagi o pagtalakay ng paksa.
Noong 1985, sinimulan ng PPI ang pagsisistematisa at pagsasadokumento ng mga pamamaraang galing sa iba’t – ibang grupo ng mga mag – aaral na magbubukid sa iba’t – iba ring idinaos na mga pag – aaral. Mula sa ganitong proseso, nabuo ang konsepto ng Popular na Edukasyon na kung saan ito ay isang konsepto ng pag – aaral na nakapaloob sa balangkas ng mapagpalayang edukasyon at nagtataguyod sa mga layunin nito. Isa itong pagsusumikap na makatulong sa mabilis na pagpapalaganap at pagpapaunlad ng mapagpalayang edukasyon sa pamamagitan ng pagtuklas, paghalaw at pagpapaunlad ng mga porma o pamamaraan sa pagtalakay kung saan mas madaling magkakaunawaan ang mga kalahok sa pag – aaral at kung saan ang bawat isa ay aktibong makibahagi sa buong takbo ng pag – aaral. Ang konsepto ng Popular na Edukasyon para sa magbubukid ay munting ambag ng PPI para sa pagsulong ng mga mapagpalayang Edukasyon.
Ang Popular na Edukasyon ay isang “approach”, “diskarte” o pagdadala ng pag – aaral. Naniniwala ito na: “Ang mabilis na pagkakaunawaan ng mga kalahok sa pag – aaral ay naglalatag ng mainam na kalagayan para sa mas malalim na pagsusuri at matibay na pagkakaisa ng pananaw. Ang magbubukid ay mapanlikha, may likas na kakayahan at kaparaanang umunlad at higit itong lumilitaw sa mga pamamaraang ginagamit nila sa pakikipagtalakayan sa isa’t – isa sa pang – araw – araw na pamumuhay. Ang buhay at pakikibaka sa kanayunan ay kongkretong mapagkukunan ng mga aral o wastong pagtanaw at pagsusuri sa mga bagay – bagay. Ang pinaka – ipektibong paraan ng pakikipagtalakayan sa masa ay sa pamamagitan ng paggamit ng lenggwahe nila. Sa gawaing edukasyon, mahalagang matutong lubos sa masa ang instructor para maka – angkop siya sa pangangailangan nila. Ang susi sa pagkakaroon ng aktibong talakayan ay ang tiwala ng mag – aaral sa instructor bilang isang kaibigan na katuwang nila sa pagtuklas ng kaalaman at hindi bilang isang ekspertong naguturo o nagsusubo lamang ng mga ideya sa kanila. Mabisa ang edukasyon kung ito ay magbibigay – lakas sa mag – aaral, ng pagtitiwala sa kanilang sarili at sa kanilang kakayahang baguhin ang kanilang kalagayan.
Ang katangian ng Popular na edukasyon ay simple o madaling maunawaan, dahil sa ang mga porma o pamamaraan ng pagtalakay sa popular na edukasyon sa aktwal na karanasan ng masa, pamilyar at malapit ito sa kanila. Kaya napapadali ang pagpapalayang – loob, at nahihikayat silang maging bukas at aktibong lumahok sa talakayan. Mabilis maipalaganap kapag madaling maunawaan ng mag – aaral ang mensaheng nais ipaabot ng instruktor, magiging madali rin para sa kanya ang pagbabahagi nito sa iba. Nangangahulugan na dahil sa katangiang simple at madaling maunawaan, ang popular na edukasyon ay mabilis ring maipalaganap sa pinakamaraming bilang na maaaring maabot.
Ang Popular na Edukasyon ay bahagi at mahigpit na nakaugnay sa direksiyon ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas. Pangunahing layunin nito na makatugon sa kanilang mga pangangailangan. Inilalarawan nito ang kanilang buhay, dala – dala nito ang kanilang mga sintemyento at itinataguyod nito ang kanilang adhikain. Bagamat maaari rin itong gamitin ng ibang sector, pangunahin ang konseptong ito para sa magbubukid na silang nakakarami sa lipunan at silang pinagkaitan ng pagkakataong makatuntong sa paaralan dahil na rin sa kasalatan sa buhay.
Ang Popular na Edukasyon ay may pangunahing pagsaalang – alang sa partikularidad ng magbubukid. Dahil karamihan sa kanila ay ni hindi nga nakatapos ng mababang paaralan (elementarya), hindi rin sila sanay sa akademikong estilo ng pag – aaral (maghapong pag – upo sa silid aralan, pagbabasa ng makapal na aklat, mahabang pakikinig sa mga lektura, at iba pa) ito ay obhetibo nilang kalagayan at ang popular na edukasyon ay isang pagtatangkang umaangkop sa ganito nilang limitasyon.
Sa kasalukuyan ang pangangailangan ng Kilusang Magbubukid ay ang pagpapatatag ng kanilang hanay. At may kaakibat na Gawain dito ang Gawain ng edukasyon. Sa harap ng lumalaking pangangailangan para sa maraming instructor, naghahandog ng tulong ang popular na edukasyon. Ang Popular na edukasyon ay nangangahulugan ng paggamit ng mga pamamaraan sa pagtalakay na magpapadali sa pag – unawa kaya inaasahan din ang mabilis na pagpapalaganap nito. Sa proseso’y dumadarami ang maaabot ng pag – aaral at dumadarami rin ang napapasulpot na instructor sa mismong hanay nila.
Hindi dapat maging hiwalay ang Popular na edukasyon sa masa. Hindi ito magiging tapat sa kanyang pangalan (popular) kung ito’ y lutang at banyaga sa kanila. Kung hindi nakikita ng magbubukid ang kabuluhan nito sa kanila, magiging hungkag ang konseptong ito kahit ipagpilitan pa natin sa masa na ang tawag dito ay popular na edukasyon.
Sa madaling sabi, susi ang malawakang pagsuporta ng masa sa konseptong ito upang matawag natin siyang tunay na Popular na Edukasyon. Ang konseptong ito ay nabuo mula sa kanila at para rin sa kanila. Kung ganoon, walang iba, kundi sila rin ang nasa posisyong tumingin kung ito’y tumutugon sa kanilang pangangailangan. Sa ibang salita, kung marapat nga itong tawaging popular na edukasyon?
Ang lupa ay buhay na kung saan dito nagmumula ang lahat ng ating kinakain sa araw – araw, at dito din tayo babalik kung tayo ay mamamatay. ang matagal ng inaasam ng mga magbubukid sa Pilipinas maging ng mga katutubo ay mapasa kanila ang malawak na lupain na siyang ginagamit sa golf course at commercial establishment na ang makikinabang lamang nito ay ang mga mayayaman at may perang pambayad o pambili kung sakali. Kawawang magbubukid ibibinta niya ang kanyang lupa sapagklat sa dami ng binabayaran niyang kemikals, pestisayds, herbisayds kulang nalang magsusayds siya sa dami ng kanyang utang sa isang kapitalista.
Kaya sa paghahangad natin ng pagkakaisa ng simbahan at ng mga katutubo, naisin natin ang lahat na ang pagdating ng paghihiganti at pagpapatwad ng Diyos at ng sambayanan sa karapatan sa lupang ninuno ng mga katutubo at sariling pagpapasya sa ilalim ng tunay at ganap na kalagayan, demokrasya at katarungan. Ang lupa ay buhay, para maging isang matatag na bansa ay may mamamayang sariling lupa na sa lupang ito nabuo at pinagtagpi – tagpi ang ating kasaysayan, kultura, tradisyon, at pananaw para sa hinaharap. Totoo nga sa ating kasaysayan na mga Filipino, at sa lahat ng lahi sa buong mundo na sa kasalukuyan karamihan sa komunidad ng ating mga kapatid na mga katutubo at magbubukid ay nakakaranas ng displacement sa kanilang sariling lupa dahil sa militarisasyon at development. Karamihan sa mga kapatid natin ay manggagawa sa mga dayuhang bansa na nakakaranas ng pang – aabuso at pang – aalipin, mga magsasakang pinagkaitan ng kanilang ikinabubuhay na siyang pinagkukunan ng kanilang pagkain sa araw – araw. Ang pagkakaroon ng isang tahanan ay paagkakaroon ng lupa na nagsisilbing buhay na ganap at kasiya – siya.
Kaya bilang mga mabuting katiwala ng Diyos ay magkaroon tayo ng alternatibong polisiya patungkol sa pagmimina na nagbibigay interes at pangangailangan ng mamamayan na maglilinaw sa mga isyu at usapin patungkol sa pag – unlad ng pagmimina dito sa ating bayan lalo na sa Mindanao, Mindoro, Palawan, Cordillera Administrative Region. Igalang ang prinsipyo, karapatan at kaligtasan ng mamamayan. Pagdepensa sa national patrimony at soberenya ng ating bayan. Scrap ang mining act of 1995 na kung saan ito ang pabigat sa mga katutubo at mamamayan ng probinsang biktima ngLalarge Scale Mining.
Ang kalagayan ng magbubukid sa Pilipinas ayon sa salaysay na “Ang lupa ay buhay sa amin; kapag ito ay kinamkam, para na rin kaming inagawan ng Buhay”. Ito ay isang kasabihan na karaniwang maririnig sa mga katutubo at magbubukid. Inilalarawan dito na ang buhay ng magbubukid ay lupa umiinog. Alisan mo sila ng karapatan sa lupa at para mo na rin silang inalisan ng karapatang mabuhay.
Pito (7) sa bawat sampung (10) magbubukid ang walang pag – aaring lupa. Ang malawak na lupang agricultural ay pagmamay – ari at kinokontrol ng ilang malalaking Panginoong May Lupa. Kasabay nito, ang mga dayuhang korporasyon na kasabwat ang mga nakaraan at kasalukuyang nanunungkulan sa ating pamahalaan ay patuloy na nang – aagaw ng mga lupang sinasaka ng mga magbubukid para sa kanilang malwak na plantasyon. Ang lupa at buhay ng mgabubukid ay laging nasa panganib na darating ang isang umagang wala silang sakahan, pati kanilang bahay ay din na nila pag mamay – ari.
Ang hinagpis ng isang magbubukid sa pagkawala ng kanyang lupa ay madarama sa mga sumusunod na kataga “Ginugunita ko ang mga sandaling kita’y kapiling. Yaong yumayakap ka sa aking mga paang hubad. Ang buhay na naging kamatayan ko pagkat nawala ka sa akin”. Maiugat pa rin sa suliranin sa lupa ang iba pang problema ng mga magbubukid: mataas na upa sa lupa, mataas na gastos sa produksiyon, usuka, pagbibigay ng libreng serbisyo o handog sa Panginoong May Lupa, at iba pa. Miserable ang buhay ng mga magbubukid. Ang kanilang kinikita ay kulang na kulang pa para tugunan ang kanilang mga batayang pangangailangan tulad pagkain, bahay, damit at gamot. Silang nagtatanim, nagpapakain at bumubuhay sa buong lipunan ay walang maihain sa kanilang hapag kainan. Ay, Paano pa kaya ang pagpapa – aral sa kanilang mga anak? Ang edukasyon sa ganitong kalagayan ay isang luho para sa magbubukid.
Isinaalang – alang din sa ginawang pagtatasa ang ilang suliraning ibinabahagi ng mga mag – aaral sa PPI. Isa na rito ang kakulangan ng mga local na instructor na makakatugon sa mga pangangailangan ng kanilang lumalaking samahan. Bukod rito, ayon sa kanila’y kulang pa rin sa kasanayan sa gawaing instruksiyon ang mismong instructor sa hanay nila. Ang ganitong suliranin ay aktwal ding kinakaharap ng departamento sa pagsasanay ng PPI kulang pa din sa tao ang departamento at malaki pa ang dapat gawin upang mapaunlad ang kasanayan nito sa pagbabahagi o pagtalakay ng paksa.
Noong 1985, sinimulan ng PPI ang pagsisistematisa at pagsasadokumento ng mga pamamaraang galing sa iba’t – ibang grupo ng mga mag – aaral na magbubukid sa iba’t – iba ring idinaos na mga pag – aaral. Mula sa ganitong proseso, nabuo ang konsepto ng Popular na Edukasyon na kung saan ito ay isang konsepto ng pag – aaral na nakapaloob sa balangkas ng mapagpalayang edukasyon at nagtataguyod sa mga layunin nito. Isa itong pagsusumikap na makatulong sa mabilis na pagpapalaganap at pagpapaunlad ng mapagpalayang edukasyon sa pamamagitan ng pagtuklas, paghalaw at pagpapaunlad ng mga porma o pamamaraan sa pagtalakay kung saan mas madaling magkakaunawaan ang mga kalahok sa pag – aaral at kung saan ang bawat isa ay aktibong makibahagi sa buong takbo ng pag – aaral. Ang konsepto ng Popular na Edukasyon para sa magbubukid ay munting ambag ng PPI para sa pagsulong ng mga mapagpalayang Edukasyon.
Ang Popular na Edukasyon ay isang “approach”, “diskarte” o pagdadala ng pag – aaral. Naniniwala ito na: “Ang mabilis na pagkakaunawaan ng mga kalahok sa pag – aaral ay naglalatag ng mainam na kalagayan para sa mas malalim na pagsusuri at matibay na pagkakaisa ng pananaw. Ang magbubukid ay mapanlikha, may likas na kakayahan at kaparaanang umunlad at higit itong lumilitaw sa mga pamamaraang ginagamit nila sa pakikipagtalakayan sa isa’t – isa sa pang – araw – araw na pamumuhay. Ang buhay at pakikibaka sa kanayunan ay kongkretong mapagkukunan ng mga aral o wastong pagtanaw at pagsusuri sa mga bagay – bagay. Ang pinaka – ipektibong paraan ng pakikipagtalakayan sa masa ay sa pamamagitan ng paggamit ng lenggwahe nila. Sa gawaing edukasyon, mahalagang matutong lubos sa masa ang instructor para maka – angkop siya sa pangangailangan nila. Ang susi sa pagkakaroon ng aktibong talakayan ay ang tiwala ng mag – aaral sa instructor bilang isang kaibigan na katuwang nila sa pagtuklas ng kaalaman at hindi bilang isang ekspertong naguturo o nagsusubo lamang ng mga ideya sa kanila. Mabisa ang edukasyon kung ito ay magbibigay – lakas sa mag – aaral, ng pagtitiwala sa kanilang sarili at sa kanilang kakayahang baguhin ang kanilang kalagayan.
Ang katangian ng Popular na edukasyon ay simple o madaling maunawaan, dahil sa ang mga porma o pamamaraan ng pagtalakay sa popular na edukasyon sa aktwal na karanasan ng masa, pamilyar at malapit ito sa kanila. Kaya napapadali ang pagpapalayang – loob, at nahihikayat silang maging bukas at aktibong lumahok sa talakayan. Mabilis maipalaganap kapag madaling maunawaan ng mag – aaral ang mensaheng nais ipaabot ng instruktor, magiging madali rin para sa kanya ang pagbabahagi nito sa iba. Nangangahulugan na dahil sa katangiang simple at madaling maunawaan, ang popular na edukasyon ay mabilis ring maipalaganap sa pinakamaraming bilang na maaaring maabot.
Ang Popular na Edukasyon ay bahagi at mahigpit na nakaugnay sa direksiyon ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas. Pangunahing layunin nito na makatugon sa kanilang mga pangangailangan. Inilalarawan nito ang kanilang buhay, dala – dala nito ang kanilang mga sintemyento at itinataguyod nito ang kanilang adhikain. Bagamat maaari rin itong gamitin ng ibang sector, pangunahin ang konseptong ito para sa magbubukid na silang nakakarami sa lipunan at silang pinagkaitan ng pagkakataong makatuntong sa paaralan dahil na rin sa kasalatan sa buhay.
Ang Popular na Edukasyon ay may pangunahing pagsaalang – alang sa partikularidad ng magbubukid. Dahil karamihan sa kanila ay ni hindi nga nakatapos ng mababang paaralan (elementarya), hindi rin sila sanay sa akademikong estilo ng pag – aaral (maghapong pag – upo sa silid aralan, pagbabasa ng makapal na aklat, mahabang pakikinig sa mga lektura, at iba pa) ito ay obhetibo nilang kalagayan at ang popular na edukasyon ay isang pagtatangkang umaangkop sa ganito nilang limitasyon.
Sa kasalukuyan ang pangangailangan ng Kilusang Magbubukid ay ang pagpapatatag ng kanilang hanay. At may kaakibat na Gawain dito ang Gawain ng edukasyon. Sa harap ng lumalaking pangangailangan para sa maraming instructor, naghahandog ng tulong ang popular na edukasyon. Ang Popular na edukasyon ay nangangahulugan ng paggamit ng mga pamamaraan sa pagtalakay na magpapadali sa pag – unawa kaya inaasahan din ang mabilis na pagpapalaganap nito. Sa proseso’y dumadarami ang maaabot ng pag – aaral at dumadarami rin ang napapasulpot na instructor sa mismong hanay nila.
Hindi dapat maging hiwalay ang Popular na edukasyon sa masa. Hindi ito magiging tapat sa kanyang pangalan (popular) kung ito’ y lutang at banyaga sa kanila. Kung hindi nakikita ng magbubukid ang kabuluhan nito sa kanila, magiging hungkag ang konseptong ito kahit ipagpilitan pa natin sa masa na ang tawag dito ay popular na edukasyon.
Sa madaling sabi, susi ang malawakang pagsuporta ng masa sa konseptong ito upang matawag natin siyang tunay na Popular na Edukasyon. Ang konseptong ito ay nabuo mula sa kanila at para rin sa kanila. Kung ganoon, walang iba, kundi sila rin ang nasa posisyong tumingin kung ito’y tumutugon sa kanilang pangangailangan. Sa ibang salita, kung marapat nga itong tawaging popular na edukasyon?
Ang lupa ay buhay na kung saan dito nagmumula ang lahat ng ating kinakain sa araw – araw, at dito din tayo babalik kung tayo ay mamamatay. ang matagal ng inaasam ng mga magbubukid sa Pilipinas maging ng mga katutubo ay mapasa kanila ang malawak na lupain na siyang ginagamit sa golf course at commercial establishment na ang makikinabang lamang nito ay ang mga mayayaman at may perang pambayad o pambili kung sakali. Kawawang magbubukid ibibinta niya ang kanyang lupa sapagklat sa dami ng binabayaran niyang kemikals, pestisayds, herbisayds kulang nalang magsusayds siya sa dami ng kanyang utang sa isang kapitalista.
Kaya sa paghahangad natin ng pagkakaisa ng simbahan at ng mga katutubo, naisin natin ang lahat na ang pagdating ng paghihiganti at pagpapatwad ng Diyos at ng sambayanan sa karapatan sa lupang ninuno ng mga katutubo at sariling pagpapasya sa ilalim ng tunay at ganap na kalagayan, demokrasya at katarungan. Ang lupa ay buhay, para maging isang matatag na bansa ay may mamamayang sariling lupa na sa lupang ito nabuo at pinagtagpi – tagpi ang ating kasaysayan, kultura, tradisyon, at pananaw para sa hinaharap. Totoo nga sa ating kasaysayan na mga Filipino, at sa lahat ng lahi sa buong mundo na sa kasalukuyan karamihan sa komunidad ng ating mga kapatid na mga katutubo at magbubukid ay nakakaranas ng displacement sa kanilang sariling lupa dahil sa militarisasyon at development. Karamihan sa mga kapatid natin ay manggagawa sa mga dayuhang bansa na nakakaranas ng pang – aabuso at pang – aalipin, mga magsasakang pinagkaitan ng kanilang ikinabubuhay na siyang pinagkukunan ng kanilang pagkain sa araw – araw. Ang pagkakaroon ng isang tahanan ay paagkakaroon ng lupa na nagsisilbing buhay na ganap at kasiya – siya.
Kaya bilang mga mabuting katiwala ng Diyos ay magkaroon tayo ng alternatibong polisiya patungkol sa pagmimina na nagbibigay interes at pangangailangan ng mamamayan na maglilinaw sa mga isyu at usapin patungkol sa pag – unlad ng pagmimina dito sa ating bayan lalo na sa Mindanao, Mindoro, Palawan, Cordillera Administrative Region. Igalang ang prinsipyo, karapatan at kaligtasan ng mamamayan. Pagdepensa sa national patrimony at soberenya ng ating bayan. Scrap ang mining act of 1995 na kung saan ito ang pabigat sa mga katutubo at mamamayan ng probinsang biktima ngLalarge Scale Mining.
ANO ANG OTONOMIYA?
Pamamahala sa sarili ang otonomiya. Ang ibig sabihin nito, dapat maging Malaya ang isang Iglesya sa pagpaspasya ng para sa sarili nang walang pagpipigil mula sa iba. Ang resulta nito, inaako ng Iglesya ang responsibilidad sa kanyang mga desisyon at pananagutan niya ang kanyang mga pagpaspasya. Ang ibig ding sabihin ng otonomiya, tayo ang namamahala. Tayo ang magpapasya. Walang iglesya, gaya ng iglesya sa Estados Unidos, ang dapat magsabi sa atin kung ano ang daapat nating gawin, o kung ano ang hindi natin dapat gawin. Laban sa kalikasan ng buhay na nangingibabaw ang isang bayan sa isang baayan. Kapag ginawa ito, nalalabag ang dignidad at respeto sa sarili ng isang bayan, at hahantong yaon sa pagguho.
QUADRILATERAL GUIDELINES
SAAN SA BANAL NA KASULATAN MAIBABATAY ANG AFFILIATED AUTONOMY?
Genesis 1: 27: Naniniwala ang mga Metodista na ang Banal na Kasulatan ang dapat na pangunahing batayan ng lahat ng paniniwala, doktrina at pagkilos. Bilang Biblical Reference, pagbulay – bulayan natin ang Genesis 1: 27, sa Theological terms, ito ang tinatawag nating “Imago Dei”. Binibigyang diin nito ang katotohanang ginawa ang tao sa wangis ng Diyos.
Tintatayang isinulat ang Genesis 1: 27 ng Priestly writers noong 586 – 538 B.C., kung kailan natalo ang Southern Kingdom ng m ga taga Babylonia at na – exile sila sa Babylon. Para sa isang bansa, walang pinakamsakit at pinakanakakahiyang pang – yayari kundi yaong malupig ka, pagsamantalahan, maging alipin ng ibang bansa, at paglingkuran ang sarilin mong kaaway na pumatay sa iyong mamayan. Ang katanungan ng mga Israelita noon: “ Kung talagang tinawag tayo ng upang maaging bayan ni Yahweh, bakit niya hinyaang dumating ang pinakamasakit na karanasang ito sa atin. Kung talagang pinili tayo upang maging mamayan ng Dios, bakit hinayaan niya tayong malupig ng Babylonia? Bilaang tugon sa katanungang ito, isinulat ng Priestly writers na “nilikha tayo mula sa wangis ng Dios” upang ipaalala sa kanila ang dakilang biyaya ng Dios sa bawat tao – ang kalayaan at dignidad. Sinasabi sa kanila na huwag mawalan ng pag – asa. Kung nalupig man sila, hindi nila kailangang manatili sa gayong kalagayan. Let us restore our dignity as a people and as a nation. Kung natalo man tayo, hindi natin kailangang manatili sa pagkaalipin… let us not settle down! Let us restore our identity as a people and as a nation.
Muling pinaalala sa kanila ang katotohanang ito noong 538 BC, noong natalo ng mga Persians ang mga Babylonians at sa ilalim ng pamumuno ni Cyrus the Great, ibinalik sa kanila ang kanilang kalayaan at pinayagan silang makabalik sa kanilang lupain. Ngunit nagging kampante na ang karamihan sa mga tao sa kanilang kalagayan at wala nang balak bumalik sa kanilang lupain sapagkat tinatamasa na nila ang kasaganaan sa Babylonia. Kung kaya’t pinaalala sa kanila; “ Nilikha tayo mula sa wangis ng Dios”, samakatuwid, huwag nating ipagpalit sa kasaganaan ang kalayaan at dignidad. Huwag nating hayaang may ubasan nga tayo ngunit mananatili naman tayong alipin habang nabubuhay tayo. Let us restore our identity as a people and as a nation!
Ang pagiging “AUTONOMOUS ” ang fulfillment ng ating pagkatao bilang NILKHANG KALARAWAN NG DIOS. Ito ang panahong tatayo tayo sa sarili nating mga paa, buong laying gagawa ng desisyon at isulong ang mga gawain ng iglesya ayon sa ating konteksto at gampanan ito nang may dignidad.
Sa Galacia; ang sabi ni Pablo, walang karapatan ang isang menor de edad. Napapailalim siya sa pangangalaga ng isang guardian. Subalit kapg nagging adult na ang bata, nagiging lubusan na siyang responsible sa sarili niyang buhay at sa sarili niyang mga tinatangkilik, kung kaya hindi na niya kailangan ang sinumang guardian.
SAAN SA ATING TRADISYON MAIBABATAY ANG AFFILIATED AUTONOMY?
Mababasa natin ito sa The Book of Discipline of the United Methodist Church. Sa section V, paragraph 546, mababasa natin ang pakahulugan ng Pinag – Isang Metodista sa isang Autonomous Methodsit Church. Sa paragraph 547, mababasa naman natin ang pakahulugaan ng Pinag – Isang Metodista sa isang Affiliated Autonomus Methodist Church. At as paragraph 548, mababasa natin ang mga procedures na kailangang sundin para tayo maging isang AFFILIATED AUTONOMUS METHODIST CHURCH.
ANO ANG ITINUTURO SA ATIN NG MGA PROBISYONG ITO?
Wastung – wasto at legal ang pagkilos para maging isang Affiliated Autonomous Methodist Church tayo ngayon, sapagkat ang Aklat ng Disiplina mismo ang nagbibigay sa atin ng gabay kung paano natin iyon makakamtan.
Walang ipinaparatang na secession ang Aklat ng Disiplina kapag naghangad ang isang kumprehensya sa labas ng Estados Unidos na maging autonomous. Sapagkat napakademokratiko ng United Methodist Church, iginagawad nito ang kalagayang autonomous sa mga naghahangad niyon basta’t susundin lamang nang buong kataimtiman ang naaangkop na procedure.
Malulusaw talga ang kaatayuang central conference at maitatag ang isang panibagong ugnayan. Irereorganisa ang central conference sa isang bagong organisasyong namamahaala sa sarili – kaya isisilang ng luma o dating dependienteng central conference ang ugnayang affiliated autonomous.
Tulad ng isang ina ang Inang Iglesia – ang United Methodist Churc – sa bagong silang na affiliated autonomous church. Hindi inaabandona ng Inang Iglesia ang kanyang anak; bagkus, ipagpapatuloy nila ang kanilang pakikipagugnayan sa isa’t – isa sa pamamagitan ng pagtutulungan, pagdadalawan, pagkilala sa clergy ng isa’t – isa, pagpapalitan ng assistance, pagrerespetuhan, at pagsususportahan.
SAAN SA BUHAY AT KARANASAN NG ATING IGLESIA MAIBABATAY ANG AFFILIATED AUTONOMY?
Paano nag – exist ang iglesia? Hindi nag – exist ang iglesia sa vaccum. Nag – exist ang iglesia sa gitna ng lipunan; sa katunayan, bahagi siya ng lipunan. Dahil doon, tuwirang naapektuhan ang iglseia ng sitwasyon ng bansang kinabibilangan niya – pangkabuhayan, pampulitika, pangkultura. Anuman ang magaganap na lipunan, direktang naapektuhan ang iglesia.
Nagging otonomos ba ang Iglesia Kristiayana? Nakakatuwang isiping isang otonomous sa relihiyon ang mismong “ Kristiyanismo ”. nagsimula siya bilang isang kilusang layko sa loob ng relihiyong Judaismo hanggang maging sekta nito. Noong oanahon ni Emperor Theodosius I, hindi lamang legal ang kristiyanismo kundi dineklara itong “ Relihiyon ng Estado ” ng buong Emperyo ng Roma. Di naglaon noong 1054 AD, nahati ang kristiyanismo. Sa gawing silangan, ang Eastern Orthodox Church (Mga Kristiyanong Griego ang salita); at Romano Katolisimo (Mga kristiyanong Latin ang salita) naman sa gawing kanluran.
Nagging otonomos ba Protestantismo? Nagkaroon uli ng slit sa Romano Katolisimo noong ika – 16 na siglo sa pangunguna ni Martin Luther dahil sa ibat’t ibang usapin. Ito ang tinatawag nating “ The Great Reformation ” ang dakilang repormasyon. Dito din nagsiula ang protestantismo. Nagkatoon muli ng paghihiwalay mula sa Romano Katolisismo. Nagdeklara ang bansang England ng kanilang kalyaan mula sa Papa. Itinatag ni Haring Henry VIII ang “ Iglesia ng England ”. ito ang Anglican Church kung saan Pari si John Wesley.
Ang Kasaysayan ng Metodismo sa Buong Mundo
Nagsimula ang istorya ng Metodismo sa England. Nakarating iyon sa Amerika; pagkatapos, sa Pilipinas. Istorya ng isang iglesia ang istoryang ito, istoryang hinubog ng mga naganap sa gitna ng panlipunang kalagayan ng mga bansang nabanggit.
Dinala ni St. Augustine ng Canterbury ang Kristianismo sa England noong ika – 6 na. Humarap sa sumusunod na pagsubok ang impluwensiya ng Iglesia ng Roma, na paman ni St. Augustine sa England:
Hinamon ng pyudal na monarkia ang karapatanng papa na pagkalooban ng otorisasyon ang mga obispong Inggles (na sakop ng hari);
Sa maagang yugto ng parlamento, nagresulta ang mga tendensyang protektahan ang sarili ng ilang batas na nagrerenda sa panghihimasok ng mga dayuhan o sa pagkilala sa kapangyarihan ng mga dayuhang gaya ng papa; at
Isang nagigising na diwa ng nasyunalismo, na laban na sa Pransia sa simula’t sapul, ang nagtulak kay John Wycliffe na manindigan sa Biblia bilang alternatibo sa otoridad ng papa na nasa ilalim ng impluwensya ng Pransia sa malaking panahon ng ika – 14 na siglo.
Sa ganitong kalagayan, isinentro ng mga Inggles ang kanilang sumusulong na pambansang kasarinl;an sa kanilang hari, pinaunlad nila sa direksiyon ng nasyunalismo ang kanilang institusyong panrelihiyon, isinabats ang pagsesentro niyon sa monarkia, pinalakas ang sintemyentong laban sa papa.
Isinagawa ni Henry VIII ang unang – unang mayor na hakbang na nagging sanhi ng paghihiwalay ng Iglesia ng Inggles mula sa Iglesia ng Roma. At naitatag ang Iglesiang Inggles sa ilalim ng monarkia. Itinakda ng mga aksyong ito ang mga hangganan ng kapangyarihan para sa hinaharap – kinakailangang dumadaan sa Parlamento ang lahat ng mga bagay na may kinalaman sa doktrina, istraktura, at patakaran ng Iglesia. Hindi itinakda ang mga iyon ng otoridad sa labas ng England, alalong baga ay papa o ng Iglesia ng Roma.
Lumaganap sa maraming bahagi ng England ang resultang ispritwal na pananamlay at kaluwagan sa moralidad. Ang pag – aabuso sa kalayaan bilangf estilo ng pamumuhay sa palasyo mismo ng hari ang isang halimbawa nito – pinatunayan ito ng mahabang talaan ng mga kerida ni Charles II.
Bago natapos ang paghahari ni Charles II, nagbigay ng inspirasyon ang reaksiyon laban sa pagguho ng moralidad at relihiyosong konsensya ng England sa pagbubuo ng maliliit na religious societies o mga lipuang relihiyoso na naglalayong magtagayod ng kabanalan at disiplinang Kristiano. Ito ang nagging katangian ng mga lipunang relihiyoso ni John Wesley, nagtataguyod ang mga ito ng personal holiness o kabanalang personal at social holiness o kabanalang panlipunan.
Ang metodismo sa America
Noong nadiskubre ang America (New World) sumama si John Wesley papunta rito upang magmisyon. Sa Georgia nagsimula ang Metodismo sa mga kolonyang Amerikano. May dalawang layunin si John Wesley nang magtungo siya sa Georgia noong ika – 6 ng Pebrero 1736 kasama sian Charles Wesley, Benjamin Ingham, At Chrales Delamotte:
Iligtas ang kanyang kaluluwa; at
Gumawa sa Amerika ng karagdagang kabutihan.
Dumating sila sa Georgia, ngunit hindi nagging mabunga ang kanyang ministeryo kaya’t ipinasya niyang bumalik sa England.
Umusbong at lumago ang binhi ng Metodismong naitanim ni John Wesley at ng kanyang kasamahan sa Georgia. Ipinagpatuloiy ng kanyang mga “followers” ang gawain sa America. Itinuturing ang Georgia na pangalawang pagbangon ng Metodismo.
Ang paglago ng Metodismo sa America
Tinanggap ni George Whitefield ang renda sa Amerika mula kay John Wesley nang bumalik ang huli sa England noong Disyembre 1737.
Limitado ang nagging tagumpay ng metrodismo sa Gergia dahil sa tension pampulitika at personal. Humiling si George Whitefield ng mga mangangaral kay John Wesley noong 1767. pinili ni John Wesley si Francis Asbury, isa sa mga nagboluntaryo, para isugo sa Amerika. Inordinahan sina Francis Asbury at Thomas Coke, pagkatapos, inapoint sila ni John Wesley bilang mga Obispo sa Amerika.
Tumindi nang tumindi ang political unrest sa Amerika sanhi ng aksyong military laban sa mga Pranses. Pinayuahan ni John Wesley ang kanyang mga mangangaral na gumawa ng daan para sa kapayapaan, na maging maibigin at mabait sa lahat.
Sumulat ng isang liham si John Wesley kay Earl ng Dartmouth (Secretary of State para sa kolonyang Amerikano) at nagpadala siya ng kopya kay Lord North (Punong ministro at unang panginoon ng tresurera) na nagtatanggol sa mga kolonista ng kanilang mga legal na karapatang ipahayag ang kanilang mga sentimyento, at nagbigay ng argumento para sa pagkakaunawaan at nagsalita laban sa pagsugo sa adhikaing military sa mga kolonyang Amerikano bilang isang talunang proposisyon.
Nalagay ang mga metodista sa Amerika sa isang kakatwang pusisyon. Bahagi sila ng isang kilusang Inggles na pinangungunahan ng isang tapat na Tory. Kaalinsabay niyon, inaasahan silang maging mga tagagawa ng daan tungo sa kapayapaan ng kanilang lider, na katumbas ng pagiging Loyalista sa tingin ng maraming mga Kolonista (kahanay ng pasipismo), at pagtaksil sa adhikaing Amerikano. Walangf kamalay – malay ang mga kolonya tungkol sa mga liham ni John Wesley. Iminungkahi niya kay Thomas Rankim (General Assistant ni John Wesley sa Amerika noong 1773) na pabalikin si Francis Asbury sa England, subalit napag – alaman niya noong kumprehensiya ng Agosto 1775 na mananatili pa si Francis Asbury sa Amerika nang isa pang taon.
Nagbago ng tindig ni John Wesley hinggil sa pampulitikang sitwasyon sa Amerika, na ikinagalit ng mga kolonistang Amerikano. Ipinalagay niyang walang moral o legal na timbang ang mga argum,ento ng mga kolonista, tulad ng “Walang pagbubuwis nang walang representasyon,” at iresponsable ang kanilang karaningan pabor sa kalayaan at pagsasarili mula sa Inggles na pamatok.
Nakaragdag ang lantarang anti – Amerikanong paninindigan ni John Wesley sa tension sa marupok nang posisyon ng kanyang mga metodistang tagasunod sa Amerika. Pinagsuspetsahan ang karamihan sa kanila na may simpatyang Loyalista dahil sa kanilang kaugnayan sa isang “Loyalista’. Bumalik sa Englans noong 1777 ang lahat ng mga metodistang mangangaral na inappoint ni John Wesley sa mga kolonyang Amerikano, maliban kay Francis Asbury, dahil nasa mga Amerikano ang kanyang simptya.
Isinugo ni John Wesley sina Thomas Coke (Obispo0, Whatcoat, at Vasey (Ordiandong Presbitero) sa Amwerika taglay ang isang planong magtayo ng isang Iglesia metodistang hiwalay sa Iglesia ng England. May esensyal na ekklesyastikal na features ng isang pang “Iglesiang” denominasyon ang iglesiang itatayo. Meron iyong ordiandong clergy na mangangasiwa sa mga sakramento at may upisyal na aklat ng servicio (Liturhiya at mga pandoktrinang pamantayan). Iminungkahi ni Francis Asbury na pagtibayin ng kumprehensya ang plano ni John Wesley.
Idinaos ang Pamaskong Kumprehensya sa Lovely Lane Chapel sa Baltimore, Maryland noong 1784, sa kumprehensyang ito, pinagtibay ang mga makabuluhang aksyonng nagbibigay – hugis sa Amerikanong Metodismo:
Inihalal sina Francis Asbury at Thomas Coke bilang mga Obispo (Amerika)
Isinaalang – alang ang plano ni John Wesley at inadopt ang pinakahuling bersyon ng large Minutes (1780) (na tinagurian na ngayong Conference Journal) sa eksenang Amerikano.
Narebisa ang British Minutes para lumikha ng unang Amerikanong “Anyo ng Disiplina” – nagsilbi itong “Binding Minute”, alalong baga ay nagbibigay ng Amerikanong kontrol sa kanilang connection.
Nag – establisa ng isang bago at hiwalay na denominasyon – ang Methodist Episcopal Church (MEC).
ANG PAGLAGO AT PAGLAGANAP NG METODISMO SA AMERIKA
Noong 1816, dahil sa isyu ng racial discrimination, minabuti ng mga itim (black amrican) sa pamumuno ni Richard Allen ang pagpapatayo ng hiwalay na Iglesya. Tinawag nila itong “African Methodist Episcopal Church”. (AMEC)
Noong 1821, isa naming paghihiwalay mula sa Methodist Episcopal Church ang nangyari sa parehong isyu. Tinawag ng grupong ito ang kanilang sarili na “African Methodist Episcopal Zion Church”. (AMEZC)
Noong 1830, isang gru[po naman mula sa mga layko ang nagpasyang magsarili dahil sa hindi magandang pamamalakad ng mga pastor at mga Obispo. Tinawag nila ang kaniliang grupo na “Methodist Protestant Church”. (MPC)
Noong 1845, dahil sa isyu ng pang – aalipin, nagkaroon ng isa pang paghihiwalay. Mula sa paghihiwalay na ito, nabuo ang “Methodist Episcopal Church South”. (MECS)
Noong 1870, mula sa MECS, humiwalay ang nalabing grupo ng mga itim at tinawag nila ang kanilang grupo na “The Colored Methodist Episcopal Church”, Ngayon ito na ang “ The Christian Methodist Episcopal Church”. Kasama ng AMEC, at AMEZC, miyembro ang CMEC sa World Methodist Council.
Noong 1939, nagsama uli ang MEC, MPC, at MECS at tinawag ang kanilang sarili na “ The Methodist Church”.
Sa kabilang panuig ng Amerika, sa pangunguna nina Philip William Otterbein, at Martin Boehm, itinatag nila ang “Church of the United Brethren in Christ’. Noong 1800.
Noong 1803 naman, isang tilemaker mula sa Pensylvania ang nagtatag ng “Evangelical Association”.
Subalit noong 1891, humiwalay ang ibang miyembro mula sa Evangelical Association at itinatag ang “United Evangelical Church”.
Noong 1922, muling nagsama ang Evangelical Association at United Evangelical Church, at tinawag nila ang kanilang mga sarili na “ The Evangelical Church”.
Noong 1946, nagsama ang Church of the United Brethren in Christ at The United Evangelical Church, at tinawag nila ang knailang sarili na “ Evangelical United Brethren”.
Noong ika – 23 ng Abril 1968 sa Dallas, Texas, nagsama ang The Methodist Church, at ang Evangelical United Brethren, at tinawag itong “The United Mehtodist Church”.
Ang Pagsimula ng Metodismo sa Pilipinas
Magkaagapay ang kolonyalismo at kristiyanismo pagdating sa Pilipinas. Nasakop ng mga kastila ang Pilipinas sa loob ng 350 taon sa pamamagitan ng pagkukombina ng espada at krus. Nang isuko ng Espanya ang Pilipinas sa Estados Unidos noong 1898, nagging kolonya ng Estados Unidos ang Pilipinas. Simula noon at sa pamamagitan nito, naitakda ang panlipuang sitwasyon ng bansa.
Dumating ang Amerikanong Protestantismo sa Pilipinas kasama ng pwersang mananakop ng Estados Unidos. Naihanda ng kampanyang military ng Estados Unidos noong huling bahagi ng ika – 19 ng siglo (19th Century) ang daan sa pagdating ng Metodismo sa Pilipinas. Ang Pilipinas ang unang karanasan ng ng Estados Unidos sa kolonyalismo.
Upisyal na pumasok noong 1898 ang Metodismo sa Pilipinas bilang pagmimisyon ng Methodist Episcopal Church ng Estados Unidos sa pamamagitan ni Chaplain George Stull. Pamilya ni Don Paulino Zamora, pamangkin ng pinatay na paring si Jacinto Zamora, ang isa sa pinakaunang yumakap ng Metodismo nang dumating ito. Noong 1990, naordinahan bilang kauna – unahang Metodistang Pastor si Nicolas Zamora. Noong 1908, nabuo ang Philippine Island Conference.
Sa panahong ito di nawawala ang diwa ng nasyunalismo sa mga Pilipino. Patuloy nilang ninais ang pagiging tumay na Malaya mula sa panghihimasok ng mga dayuhan. Hindi nawala ang diwang nagnanais ng kalayaan sa mga Pilipino.
Mula pa noong maagang yugto ng 1900, naghangad ang mga Metodistang Pilipino ng isang katutubong Iglseya Metodista sa Pilipinas. Sa Tondo, Manila, itinatag ng mga Metodistang Pilipino ang “Katotohanan Society”. Ito ang grupo ng mga Pilipinong Metodista na nagnanais sa magtatag ng “Indigenous Methodist Church”. Merong sumisidhing disgusto at hinanakit sa hanay ng mga lider ng katotohanan Society laban sa mga Amerikanong lider – misyonero. Hindi nila kinukwestisyon ang doktrinang Metodista, ang nais laamng nila, hindi mga kano, kundi mga Pilipino ang mamuno sa Iglseya.
Upang ma – pacify ang grupong ito, pinadala ng mga kano si Nicolas Zamora.
Narinig at nakita ni Nicolas ang hinaing ng mga tao. Di tumigil sa pag – apila ang di – mapalagay na mga kaanib ng Tondo Methodist Church kay Pastor Nicolas Zamora na pangunahan sila sa independienteng Pilipinong Iglesya Metodista. Nagging tapat siya sa Methodist Episcopal Church. Subali’t pinagduduhan at pinagsuspetsahan siya ng ilang misyonero at ginawan ng mga isyu. Ditto naki8ta ni Nicolas Zamora na may dahilan nga ang grupong ito na hingin ang kanilang kalayaan at dignidad. Ito ang nagtulak sa kanya para humiwalay sa MEC. Noong 1909, nagging lider ng mga Pilipinong Metodista si Nicolas Zamora, at itinatag nila at inorganisa ang isang independienteng Pilipinong Iglesya Metodista (na tinguriang IEMELIF “Iglesya Metodista En Las Islas Filipina”). Ngayon, miyembro din ang IEMELIF ng NCCP (National Council of Churches in the Philippines). Member din sila ng World Methodist Council. Humiwaly si Nicolas Zamora mula sa MEC dahil sa parang mga bata kung tratuhin ng mga Amerikanong misyonero ang ga Pilipinong kanilang minimisyunan at inebanmghelyuhan. Nais pa ng mga Amerikanong misyonero na kontrolin at isentralisa ang pagmimisyon at pag – eebanghelyo.
Nagpatuloy ang pagnanais ng mga Pilipino na patunayang kaya nila, hindi lamamng ang ministeryo, kundi ang pamumuno. Dahil lagi na lang may kakulangan ang mga Amerikanong Obispo sa mas makaranasan at matagumpay na mga kaanib ng Pilipino ng Kumprehensya Anwal para pangasiwaan ang mga probinsiyang walang misyonero. Limang Pilipinong superintendente ng distrito. Noong 1915 (After 17 years), dalawang Pilipinong Pastor ang nagging District Superintendent sina (Catalino Santos ng Bataan District at Lorenzo Tamayo ng Tarlac District). Gayon nagsimula ang Pilipinisasyon ng Metodistang liderato noong 1915.
Noong 1924, nakahalal tayo ng unang Pilipinong delegado sa General Conference sa kataohan ni Dionisio Diesta Alejandro.
Nagsisimpatiya maging ang ilang Amerikanong Metodistang lider na naka – assign sa Pilipinas sa hangarin ng mga Pilipinong Metodista na maging isang katutubong iglesya. Sumusuporta rin sila sa inaadhikaing independensya ng sambayanang Pilipino.
Nagharap si Dr. Joshua Cottigham ng isang resolusyon noong 1926 sa Kumprewhensya Anwal ng 1926. dahil sa resolusyong ito, nalagay ang hangarin ng Philippines Islands Annual Conference (PIAC) para sa isang katutubong Iglesya Metodista.
Suporta sa mga Pastor at sa lahat ng gawaing ebanghilistiko.
Pamamahala sa sarili; at
Sariling pagtataguyod ng ebanghelyo.
Nagpakita si Dr Joshua Cottingham ng suporta sa hinahangad na independensya ng sambayang Pilipino. Sa panahon ng sesyon ng PIAC ng 1926, nagkaroon ng aksyon na pagtibayin ang isang resolusyon hinggil sa hinahangad na pampulitikang independensya ng mga Pilipino sa pamamagitan ng pagpapatibay na muli sa aksyon ng Kumprehensya Anwal ng 1922 na nagpapahayag ng lubusang simpatya sa hangaring political identity ng mga pilipino.
Patuloy ang pagsusumigasig ng mga Pilipino na patunayang kaya nilang mamuno, kung kayat noong 1932 mga Pilipinong Elders na ng Kmuprehensya Anwal ang lahat ng mga Superendente ng Distrito, ibig sabihin, nasa ilalim na ng pamumuno ng mga Pilipinong DS’s ang lahat ng mga distrito.
Noong 1933, isa na naming hiwalayan ang nangyari. Naitatag ang Philippine Methodist Church
Nagpatuloy ang pagsusumigasig ng mga pilipino para patunayang kaya niyang pamahalaan ang kanyang sarili. Noong 1936, nagpasa ang kumprehensya Heneral ng MEC ng isang Enabling Act para sa organisasyon ng isang Kumprehensya Sentral sa Metodismo sa Pilipinas. Mula noon, umiral na ang Kumprehensya Sentral ng Pilipinas bilang pangorganisasyong istraktura ng Metodismo sa bansa. Noong 1940, nagkaroon ng unang sesyon ang Philippine Central Conference. Noong 1942, nagging acting head of Philippine Methodism si Francisco Galvez. Noong 1944, (after 26 years) nakapaghalal tayo ng kauna – unahang Obispo na Pilipino sa katauhan ni Dionisio Diesta Alejandro.
Noong 1948, nagsama – sama ang Philippine Methodist Church, kasama ng Presbyterian, The Disciples, The Evangelical United Brethren (Na tatay natin sa Amerika), at The Congregationalist at nabuo ang United Church of Christ in the Philippines (UCCP)
Sa panahon ng ika – 18 na sesyon ng Kumprehensya Sentral ng Pilipinas noong 1964, nagbuo ang Philippine Central Conference committee of Structure of Methodism Overseas (PCC – COSMOS) ng Study Commission on Church and ecumenical Relation. Si Dr Emerito P. Nacpil ang nagsilbing taga pangulo ng komisyong ito. Noong 1966, nagpresent ang COSMOS ng limang alternatibong istraktura at isa dito ang Otonomiya.
Noong 1968, sa panahon ng ika – 9 na regular na sesyon ng PCC, iprinisinta ng Study Commission ang ikalawa nilang ulat. Bilang resulta, gumawa ng upisyal na aksyon ang Kumprehensya Sentral para sa isang Modified na istraktura ng Kumprehensya Sentral. Sa kasamaang palad, sa panahon ng Kumprehensya Heneral ng 1970, walang isinagawang aksyon hinggil sa PCC memorial on Church Structure. Ipinagpaliban ng Kumprehensya Heneraal – COSMOS ang paggawa ng aksyon kaugnay ng aksyon ng PCC sa Kumprehensya Heneral ng 1972.
Noong 1972, tinanggap ang ulat ng COSMOS, binigyang laya ng PCC na magdesisyon kung mananatili itong Kumprehensya sentral O maging Affiliated Autoniomous. Tulad ng inaasahan, pagdating nga ng 1976 Central Conference Session, in accordance with the Enabling Act of 1976 General Conferece nanalo nga ang Affiliated Autonomy. (158 ballots cast; 103.5 – 2/3 majority; 109 voted for autonomy while 46 voted against). Tuwang – tuwa ang mga tao, palakpakan ang buong Kumprehensya habang nag – iiyakan sa galak ang iba pa. Pagkatapos ng mahabang taong ipinaaglaban ang kasarinlan, sa wakes naipanalo ito ng mga Pilipino.
Ngunit ganoon na lamang ang panlulumo ng mga Metodistang Pilipino noong ideneklara ang action na ito na “null and void” dahil sa kakulangan nitong ilahad ang quantified 2/3 aggregate votes. (Isang kumprehensya ang nag – ulat ng “unanimously approved” at hindi naitala ang bilang ng mga bumoto). Naglapse na sa ibinigay na time frame bago naayos ang bagay na ito kaya’t natalo ang usaping ito dahil sa technicality. Ang nakakalungkot, tumalokod ang mga taong haligi ng movement na tio noong nasa posisyon na sila.
Nanatiling buhaay ang hangaring Otonomiya hanggang dekada 80. ipinagpatuloy ng mga layko, diyakonesa, kabataan, at mga pastor ang pakikibaka para sa otonomiya.
Nagpatuloy ang hangarin para sa kasarinlan. Patruloy ang mga tao na nagpursige para sa usaping ito. Napahinuhod nila si Dr. Daniel Arichea na translatornoon ng United Bible Society na kumandidato bilang Obispo at dalhin ang usapin ng otonomiya. Hindi naman siya delegado sa Kumprehensya Sentral at wala siyang panahong mangampanya. Ngunit hiniling ng mga tao na taanggspin niya lang ang pagkandidato at sila na ang bahalng mangampanya. Noong 1994, nahalal si Dr. Daniel Arichea bilang Obispo (in absentia). Sa panahon ng panunungkulan niya, muling lumakas ang usapin ng otonomiya. Noong 2000 Central Conference, nahalal ang tatlong incumbent bishops na hayagang nagdeklara na para sila sa “Affiliated Autonomy”.
Ipinakita ng kasaysayan ng Metodismo kung paano yaon nagsikap at nakipagbuno para manatiling totoo at tapat sa kanyang misyon at ministeryo, kung gaano yaon kinompronta at nahamon ng pangangailangang mabuhay sa paraang pinamamahalaan, itinataguyod, at sinusustini niya ang kanyang sarili.
Pamamahala sa sarili ang otonomiya. Ang ibig sabihin nito, dapat maging Malaya ang isang Iglesya sa pagpaspasya ng para sa sarili nang walang pagpipigil mula sa iba. Ang resulta nito, inaako ng Iglesya ang responsibilidad sa kanyang mga desisyon at pananagutan niya ang kanyang mga pagpaspasya. Ang ibig ding sabihin ng otonomiya, tayo ang namamahala. Tayo ang magpapasya. Walang iglesya, gaya ng iglesya sa Estados Unidos, ang dapat magsabi sa atin kung ano ang daapat nating gawin, o kung ano ang hindi natin dapat gawin. Laban sa kalikasan ng buhay na nangingibabaw ang isang bayan sa isang baayan. Kapag ginawa ito, nalalabag ang dignidad at respeto sa sarili ng isang bayan, at hahantong yaon sa pagguho.
QUADRILATERAL GUIDELINES
SAAN SA BANAL NA KASULATAN MAIBABATAY ANG AFFILIATED AUTONOMY?
Genesis 1: 27: Naniniwala ang mga Metodista na ang Banal na Kasulatan ang dapat na pangunahing batayan ng lahat ng paniniwala, doktrina at pagkilos. Bilang Biblical Reference, pagbulay – bulayan natin ang Genesis 1: 27, sa Theological terms, ito ang tinatawag nating “Imago Dei”. Binibigyang diin nito ang katotohanang ginawa ang tao sa wangis ng Diyos.
Tintatayang isinulat ang Genesis 1: 27 ng Priestly writers noong 586 – 538 B.C., kung kailan natalo ang Southern Kingdom ng m ga taga Babylonia at na – exile sila sa Babylon. Para sa isang bansa, walang pinakamsakit at pinakanakakahiyang pang – yayari kundi yaong malupig ka, pagsamantalahan, maging alipin ng ibang bansa, at paglingkuran ang sarilin mong kaaway na pumatay sa iyong mamayan. Ang katanungan ng mga Israelita noon: “ Kung talagang tinawag tayo ng upang maaging bayan ni Yahweh, bakit niya hinyaang dumating ang pinakamasakit na karanasang ito sa atin. Kung talagang pinili tayo upang maging mamayan ng Dios, bakit hinayaan niya tayong malupig ng Babylonia? Bilaang tugon sa katanungang ito, isinulat ng Priestly writers na “nilikha tayo mula sa wangis ng Dios” upang ipaalala sa kanila ang dakilang biyaya ng Dios sa bawat tao – ang kalayaan at dignidad. Sinasabi sa kanila na huwag mawalan ng pag – asa. Kung nalupig man sila, hindi nila kailangang manatili sa gayong kalagayan. Let us restore our dignity as a people and as a nation. Kung natalo man tayo, hindi natin kailangang manatili sa pagkaalipin… let us not settle down! Let us restore our identity as a people and as a nation.
Muling pinaalala sa kanila ang katotohanang ito noong 538 BC, noong natalo ng mga Persians ang mga Babylonians at sa ilalim ng pamumuno ni Cyrus the Great, ibinalik sa kanila ang kanilang kalayaan at pinayagan silang makabalik sa kanilang lupain. Ngunit nagging kampante na ang karamihan sa mga tao sa kanilang kalagayan at wala nang balak bumalik sa kanilang lupain sapagkat tinatamasa na nila ang kasaganaan sa Babylonia. Kung kaya’t pinaalala sa kanila; “ Nilikha tayo mula sa wangis ng Dios”, samakatuwid, huwag nating ipagpalit sa kasaganaan ang kalayaan at dignidad. Huwag nating hayaang may ubasan nga tayo ngunit mananatili naman tayong alipin habang nabubuhay tayo. Let us restore our identity as a people and as a nation!
Ang pagiging “AUTONOMOUS ” ang fulfillment ng ating pagkatao bilang NILKHANG KALARAWAN NG DIOS. Ito ang panahong tatayo tayo sa sarili nating mga paa, buong laying gagawa ng desisyon at isulong ang mga gawain ng iglesya ayon sa ating konteksto at gampanan ito nang may dignidad.
Sa Galacia; ang sabi ni Pablo, walang karapatan ang isang menor de edad. Napapailalim siya sa pangangalaga ng isang guardian. Subalit kapg nagging adult na ang bata, nagiging lubusan na siyang responsible sa sarili niyang buhay at sa sarili niyang mga tinatangkilik, kung kaya hindi na niya kailangan ang sinumang guardian.
SAAN SA ATING TRADISYON MAIBABATAY ANG AFFILIATED AUTONOMY?
Mababasa natin ito sa The Book of Discipline of the United Methodist Church. Sa section V, paragraph 546, mababasa natin ang pakahulugan ng Pinag – Isang Metodista sa isang Autonomous Methodsit Church. Sa paragraph 547, mababasa naman natin ang pakahulugaan ng Pinag – Isang Metodista sa isang Affiliated Autonomus Methodist Church. At as paragraph 548, mababasa natin ang mga procedures na kailangang sundin para tayo maging isang AFFILIATED AUTONOMUS METHODIST CHURCH.
ANO ANG ITINUTURO SA ATIN NG MGA PROBISYONG ITO?
Wastung – wasto at legal ang pagkilos para maging isang Affiliated Autonomous Methodist Church tayo ngayon, sapagkat ang Aklat ng Disiplina mismo ang nagbibigay sa atin ng gabay kung paano natin iyon makakamtan.
Walang ipinaparatang na secession ang Aklat ng Disiplina kapag naghangad ang isang kumprehensya sa labas ng Estados Unidos na maging autonomous. Sapagkat napakademokratiko ng United Methodist Church, iginagawad nito ang kalagayang autonomous sa mga naghahangad niyon basta’t susundin lamang nang buong kataimtiman ang naaangkop na procedure.
Malulusaw talga ang kaatayuang central conference at maitatag ang isang panibagong ugnayan. Irereorganisa ang central conference sa isang bagong organisasyong namamahaala sa sarili – kaya isisilang ng luma o dating dependienteng central conference ang ugnayang affiliated autonomous.
Tulad ng isang ina ang Inang Iglesia – ang United Methodist Churc – sa bagong silang na affiliated autonomous church. Hindi inaabandona ng Inang Iglesia ang kanyang anak; bagkus, ipagpapatuloy nila ang kanilang pakikipagugnayan sa isa’t – isa sa pamamagitan ng pagtutulungan, pagdadalawan, pagkilala sa clergy ng isa’t – isa, pagpapalitan ng assistance, pagrerespetuhan, at pagsususportahan.
SAAN SA BUHAY AT KARANASAN NG ATING IGLESIA MAIBABATAY ANG AFFILIATED AUTONOMY?
Paano nag – exist ang iglesia? Hindi nag – exist ang iglesia sa vaccum. Nag – exist ang iglesia sa gitna ng lipunan; sa katunayan, bahagi siya ng lipunan. Dahil doon, tuwirang naapektuhan ang iglseia ng sitwasyon ng bansang kinabibilangan niya – pangkabuhayan, pampulitika, pangkultura. Anuman ang magaganap na lipunan, direktang naapektuhan ang iglesia.
Nagging otonomos ba ang Iglesia Kristiayana? Nakakatuwang isiping isang otonomous sa relihiyon ang mismong “ Kristiyanismo ”. nagsimula siya bilang isang kilusang layko sa loob ng relihiyong Judaismo hanggang maging sekta nito. Noong oanahon ni Emperor Theodosius I, hindi lamang legal ang kristiyanismo kundi dineklara itong “ Relihiyon ng Estado ” ng buong Emperyo ng Roma. Di naglaon noong 1054 AD, nahati ang kristiyanismo. Sa gawing silangan, ang Eastern Orthodox Church (Mga Kristiyanong Griego ang salita); at Romano Katolisimo (Mga kristiyanong Latin ang salita) naman sa gawing kanluran.
Nagging otonomos ba Protestantismo? Nagkaroon uli ng slit sa Romano Katolisimo noong ika – 16 na siglo sa pangunguna ni Martin Luther dahil sa ibat’t ibang usapin. Ito ang tinatawag nating “ The Great Reformation ” ang dakilang repormasyon. Dito din nagsiula ang protestantismo. Nagkatoon muli ng paghihiwalay mula sa Romano Katolisismo. Nagdeklara ang bansang England ng kanilang kalyaan mula sa Papa. Itinatag ni Haring Henry VIII ang “ Iglesia ng England ”. ito ang Anglican Church kung saan Pari si John Wesley.
Ang Kasaysayan ng Metodismo sa Buong Mundo
Nagsimula ang istorya ng Metodismo sa England. Nakarating iyon sa Amerika; pagkatapos, sa Pilipinas. Istorya ng isang iglesia ang istoryang ito, istoryang hinubog ng mga naganap sa gitna ng panlipunang kalagayan ng mga bansang nabanggit.
Dinala ni St. Augustine ng Canterbury ang Kristianismo sa England noong ika – 6 na. Humarap sa sumusunod na pagsubok ang impluwensiya ng Iglesia ng Roma, na paman ni St. Augustine sa England:
Hinamon ng pyudal na monarkia ang karapatanng papa na pagkalooban ng otorisasyon ang mga obispong Inggles (na sakop ng hari);
Sa maagang yugto ng parlamento, nagresulta ang mga tendensyang protektahan ang sarili ng ilang batas na nagrerenda sa panghihimasok ng mga dayuhan o sa pagkilala sa kapangyarihan ng mga dayuhang gaya ng papa; at
Isang nagigising na diwa ng nasyunalismo, na laban na sa Pransia sa simula’t sapul, ang nagtulak kay John Wycliffe na manindigan sa Biblia bilang alternatibo sa otoridad ng papa na nasa ilalim ng impluwensya ng Pransia sa malaking panahon ng ika – 14 na siglo.
Sa ganitong kalagayan, isinentro ng mga Inggles ang kanilang sumusulong na pambansang kasarinl;an sa kanilang hari, pinaunlad nila sa direksiyon ng nasyunalismo ang kanilang institusyong panrelihiyon, isinabats ang pagsesentro niyon sa monarkia, pinalakas ang sintemyentong laban sa papa.
Isinagawa ni Henry VIII ang unang – unang mayor na hakbang na nagging sanhi ng paghihiwalay ng Iglesia ng Inggles mula sa Iglesia ng Roma. At naitatag ang Iglesiang Inggles sa ilalim ng monarkia. Itinakda ng mga aksyong ito ang mga hangganan ng kapangyarihan para sa hinaharap – kinakailangang dumadaan sa Parlamento ang lahat ng mga bagay na may kinalaman sa doktrina, istraktura, at patakaran ng Iglesia. Hindi itinakda ang mga iyon ng otoridad sa labas ng England, alalong baga ay papa o ng Iglesia ng Roma.
Lumaganap sa maraming bahagi ng England ang resultang ispritwal na pananamlay at kaluwagan sa moralidad. Ang pag – aabuso sa kalayaan bilangf estilo ng pamumuhay sa palasyo mismo ng hari ang isang halimbawa nito – pinatunayan ito ng mahabang talaan ng mga kerida ni Charles II.
Bago natapos ang paghahari ni Charles II, nagbigay ng inspirasyon ang reaksiyon laban sa pagguho ng moralidad at relihiyosong konsensya ng England sa pagbubuo ng maliliit na religious societies o mga lipuang relihiyoso na naglalayong magtagayod ng kabanalan at disiplinang Kristiano. Ito ang nagging katangian ng mga lipunang relihiyoso ni John Wesley, nagtataguyod ang mga ito ng personal holiness o kabanalang personal at social holiness o kabanalang panlipunan.
Ang metodismo sa America
Noong nadiskubre ang America (New World) sumama si John Wesley papunta rito upang magmisyon. Sa Georgia nagsimula ang Metodismo sa mga kolonyang Amerikano. May dalawang layunin si John Wesley nang magtungo siya sa Georgia noong ika – 6 ng Pebrero 1736 kasama sian Charles Wesley, Benjamin Ingham, At Chrales Delamotte:
Iligtas ang kanyang kaluluwa; at
Gumawa sa Amerika ng karagdagang kabutihan.
Dumating sila sa Georgia, ngunit hindi nagging mabunga ang kanyang ministeryo kaya’t ipinasya niyang bumalik sa England.
Umusbong at lumago ang binhi ng Metodismong naitanim ni John Wesley at ng kanyang kasamahan sa Georgia. Ipinagpatuloiy ng kanyang mga “followers” ang gawain sa America. Itinuturing ang Georgia na pangalawang pagbangon ng Metodismo.
Ang paglago ng Metodismo sa America
Tinanggap ni George Whitefield ang renda sa Amerika mula kay John Wesley nang bumalik ang huli sa England noong Disyembre 1737.
Limitado ang nagging tagumpay ng metrodismo sa Gergia dahil sa tension pampulitika at personal. Humiling si George Whitefield ng mga mangangaral kay John Wesley noong 1767. pinili ni John Wesley si Francis Asbury, isa sa mga nagboluntaryo, para isugo sa Amerika. Inordinahan sina Francis Asbury at Thomas Coke, pagkatapos, inapoint sila ni John Wesley bilang mga Obispo sa Amerika.
Tumindi nang tumindi ang political unrest sa Amerika sanhi ng aksyong military laban sa mga Pranses. Pinayuahan ni John Wesley ang kanyang mga mangangaral na gumawa ng daan para sa kapayapaan, na maging maibigin at mabait sa lahat.
Sumulat ng isang liham si John Wesley kay Earl ng Dartmouth (Secretary of State para sa kolonyang Amerikano) at nagpadala siya ng kopya kay Lord North (Punong ministro at unang panginoon ng tresurera) na nagtatanggol sa mga kolonista ng kanilang mga legal na karapatang ipahayag ang kanilang mga sentimyento, at nagbigay ng argumento para sa pagkakaunawaan at nagsalita laban sa pagsugo sa adhikaing military sa mga kolonyang Amerikano bilang isang talunang proposisyon.
Nalagay ang mga metodista sa Amerika sa isang kakatwang pusisyon. Bahagi sila ng isang kilusang Inggles na pinangungunahan ng isang tapat na Tory. Kaalinsabay niyon, inaasahan silang maging mga tagagawa ng daan tungo sa kapayapaan ng kanilang lider, na katumbas ng pagiging Loyalista sa tingin ng maraming mga Kolonista (kahanay ng pasipismo), at pagtaksil sa adhikaing Amerikano. Walangf kamalay – malay ang mga kolonya tungkol sa mga liham ni John Wesley. Iminungkahi niya kay Thomas Rankim (General Assistant ni John Wesley sa Amerika noong 1773) na pabalikin si Francis Asbury sa England, subalit napag – alaman niya noong kumprehensiya ng Agosto 1775 na mananatili pa si Francis Asbury sa Amerika nang isa pang taon.
Nagbago ng tindig ni John Wesley hinggil sa pampulitikang sitwasyon sa Amerika, na ikinagalit ng mga kolonistang Amerikano. Ipinalagay niyang walang moral o legal na timbang ang mga argum,ento ng mga kolonista, tulad ng “Walang pagbubuwis nang walang representasyon,” at iresponsable ang kanilang karaningan pabor sa kalayaan at pagsasarili mula sa Inggles na pamatok.
Nakaragdag ang lantarang anti – Amerikanong paninindigan ni John Wesley sa tension sa marupok nang posisyon ng kanyang mga metodistang tagasunod sa Amerika. Pinagsuspetsahan ang karamihan sa kanila na may simpatyang Loyalista dahil sa kanilang kaugnayan sa isang “Loyalista’. Bumalik sa Englans noong 1777 ang lahat ng mga metodistang mangangaral na inappoint ni John Wesley sa mga kolonyang Amerikano, maliban kay Francis Asbury, dahil nasa mga Amerikano ang kanyang simptya.
Isinugo ni John Wesley sina Thomas Coke (Obispo0, Whatcoat, at Vasey (Ordiandong Presbitero) sa Amwerika taglay ang isang planong magtayo ng isang Iglesia metodistang hiwalay sa Iglesia ng England. May esensyal na ekklesyastikal na features ng isang pang “Iglesiang” denominasyon ang iglesiang itatayo. Meron iyong ordiandong clergy na mangangasiwa sa mga sakramento at may upisyal na aklat ng servicio (Liturhiya at mga pandoktrinang pamantayan). Iminungkahi ni Francis Asbury na pagtibayin ng kumprehensya ang plano ni John Wesley.
Idinaos ang Pamaskong Kumprehensya sa Lovely Lane Chapel sa Baltimore, Maryland noong 1784, sa kumprehensyang ito, pinagtibay ang mga makabuluhang aksyonng nagbibigay – hugis sa Amerikanong Metodismo:
Inihalal sina Francis Asbury at Thomas Coke bilang mga Obispo (Amerika)
Isinaalang – alang ang plano ni John Wesley at inadopt ang pinakahuling bersyon ng large Minutes (1780) (na tinagurian na ngayong Conference Journal) sa eksenang Amerikano.
Narebisa ang British Minutes para lumikha ng unang Amerikanong “Anyo ng Disiplina” – nagsilbi itong “Binding Minute”, alalong baga ay nagbibigay ng Amerikanong kontrol sa kanilang connection.
Nag – establisa ng isang bago at hiwalay na denominasyon – ang Methodist Episcopal Church (MEC).
ANG PAGLAGO AT PAGLAGANAP NG METODISMO SA AMERIKA
Noong 1816, dahil sa isyu ng racial discrimination, minabuti ng mga itim (black amrican) sa pamumuno ni Richard Allen ang pagpapatayo ng hiwalay na Iglesya. Tinawag nila itong “African Methodist Episcopal Church”. (AMEC)
Noong 1821, isa naming paghihiwalay mula sa Methodist Episcopal Church ang nangyari sa parehong isyu. Tinawag ng grupong ito ang kanilang sarili na “African Methodist Episcopal Zion Church”. (AMEZC)
Noong 1830, isang gru[po naman mula sa mga layko ang nagpasyang magsarili dahil sa hindi magandang pamamalakad ng mga pastor at mga Obispo. Tinawag nila ang kaniliang grupo na “Methodist Protestant Church”. (MPC)
Noong 1845, dahil sa isyu ng pang – aalipin, nagkaroon ng isa pang paghihiwalay. Mula sa paghihiwalay na ito, nabuo ang “Methodist Episcopal Church South”. (MECS)
Noong 1870, mula sa MECS, humiwalay ang nalabing grupo ng mga itim at tinawag nila ang kanilang grupo na “The Colored Methodist Episcopal Church”, Ngayon ito na ang “ The Christian Methodist Episcopal Church”. Kasama ng AMEC, at AMEZC, miyembro ang CMEC sa World Methodist Council.
Noong 1939, nagsama uli ang MEC, MPC, at MECS at tinawag ang kanilang sarili na “ The Methodist Church”.
Sa kabilang panuig ng Amerika, sa pangunguna nina Philip William Otterbein, at Martin Boehm, itinatag nila ang “Church of the United Brethren in Christ’. Noong 1800.
Noong 1803 naman, isang tilemaker mula sa Pensylvania ang nagtatag ng “Evangelical Association”.
Subalit noong 1891, humiwalay ang ibang miyembro mula sa Evangelical Association at itinatag ang “United Evangelical Church”.
Noong 1922, muling nagsama ang Evangelical Association at United Evangelical Church, at tinawag nila ang kanilang mga sarili na “ The Evangelical Church”.
Noong 1946, nagsama ang Church of the United Brethren in Christ at The United Evangelical Church, at tinawag nila ang knailang sarili na “ Evangelical United Brethren”.
Noong ika – 23 ng Abril 1968 sa Dallas, Texas, nagsama ang The Methodist Church, at ang Evangelical United Brethren, at tinawag itong “The United Mehtodist Church”.
Ang Pagsimula ng Metodismo sa Pilipinas
Magkaagapay ang kolonyalismo at kristiyanismo pagdating sa Pilipinas. Nasakop ng mga kastila ang Pilipinas sa loob ng 350 taon sa pamamagitan ng pagkukombina ng espada at krus. Nang isuko ng Espanya ang Pilipinas sa Estados Unidos noong 1898, nagging kolonya ng Estados Unidos ang Pilipinas. Simula noon at sa pamamagitan nito, naitakda ang panlipuang sitwasyon ng bansa.
Dumating ang Amerikanong Protestantismo sa Pilipinas kasama ng pwersang mananakop ng Estados Unidos. Naihanda ng kampanyang military ng Estados Unidos noong huling bahagi ng ika – 19 ng siglo (19th Century) ang daan sa pagdating ng Metodismo sa Pilipinas. Ang Pilipinas ang unang karanasan ng ng Estados Unidos sa kolonyalismo.
Upisyal na pumasok noong 1898 ang Metodismo sa Pilipinas bilang pagmimisyon ng Methodist Episcopal Church ng Estados Unidos sa pamamagitan ni Chaplain George Stull. Pamilya ni Don Paulino Zamora, pamangkin ng pinatay na paring si Jacinto Zamora, ang isa sa pinakaunang yumakap ng Metodismo nang dumating ito. Noong 1990, naordinahan bilang kauna – unahang Metodistang Pastor si Nicolas Zamora. Noong 1908, nabuo ang Philippine Island Conference.
Sa panahong ito di nawawala ang diwa ng nasyunalismo sa mga Pilipino. Patuloy nilang ninais ang pagiging tumay na Malaya mula sa panghihimasok ng mga dayuhan. Hindi nawala ang diwang nagnanais ng kalayaan sa mga Pilipino.
Mula pa noong maagang yugto ng 1900, naghangad ang mga Metodistang Pilipino ng isang katutubong Iglseya Metodista sa Pilipinas. Sa Tondo, Manila, itinatag ng mga Metodistang Pilipino ang “Katotohanan Society”. Ito ang grupo ng mga Pilipinong Metodista na nagnanais sa magtatag ng “Indigenous Methodist Church”. Merong sumisidhing disgusto at hinanakit sa hanay ng mga lider ng katotohanan Society laban sa mga Amerikanong lider – misyonero. Hindi nila kinukwestisyon ang doktrinang Metodista, ang nais laamng nila, hindi mga kano, kundi mga Pilipino ang mamuno sa Iglseya.
Upang ma – pacify ang grupong ito, pinadala ng mga kano si Nicolas Zamora.
Narinig at nakita ni Nicolas ang hinaing ng mga tao. Di tumigil sa pag – apila ang di – mapalagay na mga kaanib ng Tondo Methodist Church kay Pastor Nicolas Zamora na pangunahan sila sa independienteng Pilipinong Iglesya Metodista. Nagging tapat siya sa Methodist Episcopal Church. Subali’t pinagduduhan at pinagsuspetsahan siya ng ilang misyonero at ginawan ng mga isyu. Ditto naki8ta ni Nicolas Zamora na may dahilan nga ang grupong ito na hingin ang kanilang kalayaan at dignidad. Ito ang nagtulak sa kanya para humiwalay sa MEC. Noong 1909, nagging lider ng mga Pilipinong Metodista si Nicolas Zamora, at itinatag nila at inorganisa ang isang independienteng Pilipinong Iglesya Metodista (na tinguriang IEMELIF “Iglesya Metodista En Las Islas Filipina”). Ngayon, miyembro din ang IEMELIF ng NCCP (National Council of Churches in the Philippines). Member din sila ng World Methodist Council. Humiwaly si Nicolas Zamora mula sa MEC dahil sa parang mga bata kung tratuhin ng mga Amerikanong misyonero ang ga Pilipinong kanilang minimisyunan at inebanmghelyuhan. Nais pa ng mga Amerikanong misyonero na kontrolin at isentralisa ang pagmimisyon at pag – eebanghelyo.
Nagpatuloy ang pagnanais ng mga Pilipino na patunayang kaya nila, hindi lamamng ang ministeryo, kundi ang pamumuno. Dahil lagi na lang may kakulangan ang mga Amerikanong Obispo sa mas makaranasan at matagumpay na mga kaanib ng Pilipino ng Kumprehensya Anwal para pangasiwaan ang mga probinsiyang walang misyonero. Limang Pilipinong superintendente ng distrito. Noong 1915 (After 17 years), dalawang Pilipinong Pastor ang nagging District Superintendent sina (Catalino Santos ng Bataan District at Lorenzo Tamayo ng Tarlac District). Gayon nagsimula ang Pilipinisasyon ng Metodistang liderato noong 1915.
Noong 1924, nakahalal tayo ng unang Pilipinong delegado sa General Conference sa kataohan ni Dionisio Diesta Alejandro.
Nagsisimpatiya maging ang ilang Amerikanong Metodistang lider na naka – assign sa Pilipinas sa hangarin ng mga Pilipinong Metodista na maging isang katutubong iglesya. Sumusuporta rin sila sa inaadhikaing independensya ng sambayanang Pilipino.
Nagharap si Dr. Joshua Cottigham ng isang resolusyon noong 1926 sa Kumprewhensya Anwal ng 1926. dahil sa resolusyong ito, nalagay ang hangarin ng Philippines Islands Annual Conference (PIAC) para sa isang katutubong Iglesya Metodista.
Suporta sa mga Pastor at sa lahat ng gawaing ebanghilistiko.
Pamamahala sa sarili; at
Sariling pagtataguyod ng ebanghelyo.
Nagpakita si Dr Joshua Cottingham ng suporta sa hinahangad na independensya ng sambayang Pilipino. Sa panahon ng sesyon ng PIAC ng 1926, nagkaroon ng aksyon na pagtibayin ang isang resolusyon hinggil sa hinahangad na pampulitikang independensya ng mga Pilipino sa pamamagitan ng pagpapatibay na muli sa aksyon ng Kumprehensya Anwal ng 1922 na nagpapahayag ng lubusang simpatya sa hangaring political identity ng mga pilipino.
Patuloy ang pagsusumigasig ng mga Pilipino na patunayang kaya nilang mamuno, kung kayat noong 1932 mga Pilipinong Elders na ng Kmuprehensya Anwal ang lahat ng mga Superendente ng Distrito, ibig sabihin, nasa ilalim na ng pamumuno ng mga Pilipinong DS’s ang lahat ng mga distrito.
Noong 1933, isa na naming hiwalayan ang nangyari. Naitatag ang Philippine Methodist Church
Nagpatuloy ang pagsusumigasig ng mga pilipino para patunayang kaya niyang pamahalaan ang kanyang sarili. Noong 1936, nagpasa ang kumprehensya Heneral ng MEC ng isang Enabling Act para sa organisasyon ng isang Kumprehensya Sentral sa Metodismo sa Pilipinas. Mula noon, umiral na ang Kumprehensya Sentral ng Pilipinas bilang pangorganisasyong istraktura ng Metodismo sa bansa. Noong 1940, nagkaroon ng unang sesyon ang Philippine Central Conference. Noong 1942, nagging acting head of Philippine Methodism si Francisco Galvez. Noong 1944, (after 26 years) nakapaghalal tayo ng kauna – unahang Obispo na Pilipino sa katauhan ni Dionisio Diesta Alejandro.
Noong 1948, nagsama – sama ang Philippine Methodist Church, kasama ng Presbyterian, The Disciples, The Evangelical United Brethren (Na tatay natin sa Amerika), at The Congregationalist at nabuo ang United Church of Christ in the Philippines (UCCP)
Sa panahon ng ika – 18 na sesyon ng Kumprehensya Sentral ng Pilipinas noong 1964, nagbuo ang Philippine Central Conference committee of Structure of Methodism Overseas (PCC – COSMOS) ng Study Commission on Church and ecumenical Relation. Si Dr Emerito P. Nacpil ang nagsilbing taga pangulo ng komisyong ito. Noong 1966, nagpresent ang COSMOS ng limang alternatibong istraktura at isa dito ang Otonomiya.
Noong 1968, sa panahon ng ika – 9 na regular na sesyon ng PCC, iprinisinta ng Study Commission ang ikalawa nilang ulat. Bilang resulta, gumawa ng upisyal na aksyon ang Kumprehensya Sentral para sa isang Modified na istraktura ng Kumprehensya Sentral. Sa kasamaang palad, sa panahon ng Kumprehensya Heneral ng 1970, walang isinagawang aksyon hinggil sa PCC memorial on Church Structure. Ipinagpaliban ng Kumprehensya Heneraal – COSMOS ang paggawa ng aksyon kaugnay ng aksyon ng PCC sa Kumprehensya Heneral ng 1972.
Noong 1972, tinanggap ang ulat ng COSMOS, binigyang laya ng PCC na magdesisyon kung mananatili itong Kumprehensya sentral O maging Affiliated Autoniomous. Tulad ng inaasahan, pagdating nga ng 1976 Central Conference Session, in accordance with the Enabling Act of 1976 General Conferece nanalo nga ang Affiliated Autonomy. (158 ballots cast; 103.5 – 2/3 majority; 109 voted for autonomy while 46 voted against). Tuwang – tuwa ang mga tao, palakpakan ang buong Kumprehensya habang nag – iiyakan sa galak ang iba pa. Pagkatapos ng mahabang taong ipinaaglaban ang kasarinlan, sa wakes naipanalo ito ng mga Pilipino.
Ngunit ganoon na lamang ang panlulumo ng mga Metodistang Pilipino noong ideneklara ang action na ito na “null and void” dahil sa kakulangan nitong ilahad ang quantified 2/3 aggregate votes. (Isang kumprehensya ang nag – ulat ng “unanimously approved” at hindi naitala ang bilang ng mga bumoto). Naglapse na sa ibinigay na time frame bago naayos ang bagay na ito kaya’t natalo ang usaping ito dahil sa technicality. Ang nakakalungkot, tumalokod ang mga taong haligi ng movement na tio noong nasa posisyon na sila.
Nanatiling buhaay ang hangaring Otonomiya hanggang dekada 80. ipinagpatuloy ng mga layko, diyakonesa, kabataan, at mga pastor ang pakikibaka para sa otonomiya.
Nagpatuloy ang hangarin para sa kasarinlan. Patruloy ang mga tao na nagpursige para sa usaping ito. Napahinuhod nila si Dr. Daniel Arichea na translatornoon ng United Bible Society na kumandidato bilang Obispo at dalhin ang usapin ng otonomiya. Hindi naman siya delegado sa Kumprehensya Sentral at wala siyang panahong mangampanya. Ngunit hiniling ng mga tao na taanggspin niya lang ang pagkandidato at sila na ang bahalng mangampanya. Noong 1994, nahalal si Dr. Daniel Arichea bilang Obispo (in absentia). Sa panahon ng panunungkulan niya, muling lumakas ang usapin ng otonomiya. Noong 2000 Central Conference, nahalal ang tatlong incumbent bishops na hayagang nagdeklara na para sila sa “Affiliated Autonomy”.
Ipinakita ng kasaysayan ng Metodismo kung paano yaon nagsikap at nakipagbuno para manatiling totoo at tapat sa kanyang misyon at ministeryo, kung gaano yaon kinompronta at nahamon ng pangangailangang mabuhay sa paraang pinamamahalaan, itinataguyod, at sinusustini niya ang kanyang sarili.
Monday, March 9, 2009
Lupa ay Laya
LUPA AY LAYA
1 HARI 21: 1 - 21
Ang bayang Pilipinas ay may mabundok na kalupaan na may sukat na 30M ektarya. At ito ay binubuo ng 7, 101 pulo na nahahati sa tatlong malalaking grupo: Luzon, Visayas at Mindanao. Mataba ang kanyang lupang agricultural: may tanim na palay, mais, gulay, prutas at halamang ugat. May Yamang mineral gaya ng karbon, bauxite, uranium, nikel, ginto, tanso, at langis. Sagana din ito sa isda at iba pang yamang – tubig tulad ng Liguasan Marsh.
Ang likas na yaaman ay sobra – sobra para sustentuhan ang mamamayang Filipino, ngunit sinsagkaan ng imperyalismo at mga local na papet ang mamamayan na gamitin ang mga ito. Ang yamang ito ay nililinlang ng imperyalismo at alipuris nito para sa sarili nilang kapakinabangan.
Sa Bibliko Teyolohikong Repleksiyon na ito, gusto kung mabalikan natin ang isang kuwento sa Matandang Tipan na tumatalakay sa ganitong tema “Pang- aagaw sa Lupa at pagpatay sa iyong angkan”, at kung papaanong ang Dios ng kasaysayan na si Yahweh ay kanyang ipinakita ang kanyang galit at kalooban sa bagay na ito. Matatagpuan natin ang kuwento sa 1 Hari kabanata dalawamput - isa, talatang isa hangganag dalawamput – isa (1 Hari 21: 1-21). Ang mga pangunahing tauhan ay sina a) Nabat, puwedi nating tawaging isang katutubo, sapagkat nag – mamay –ari siya ng isang lupain ng kaniyang mga ninuno (ancestral domain), b) Acab, isang Hari nang Samaria (Northern Kingdom), c) Reyna Jezebel, asawa ni Haring Acab, d) at Elias Propeta ni Yahweh. Simulan natin ang kuwento…. “Hindi nagtagal at ito naman ang nangyari kay Acab, Hari ng Samaria. Sa tabi ng kanyang palasyo sa Jezreel ay may isang ubasan. Ito ay pag- aari ng isang tagaroon na ang pangalan ay Nabat. Nagustuahn ni Haring Acab ang ubasan, kaya’t sinabi niya kay Nabat. Ibigay mo na sa akin ang iyong ubasan at gagawin kong taniman ng gulay pagkat malapit sa aking palasyo. Papalitan ko ng mainam na ubasan, o babayaran kita.” (talata 1-2)
Habang binabasa ko ang kuwentong ito, hindi ko maiiwasang isipin ang daang – daang libong ektaryang lupain ng mga katutubong Filipino na pinagnanasaan ng mga malalaking kapitalista gaya ng “Trans National Corporation at Multi National Corporations” na sa tulong ng gobyerno ay unti - unti nang kinakamkam ng mga dambuhalang kompanya ang lupain ng mga katutubo at sa tulong di umano nang GLOBALISASYON. Halimbawa ang 100, 000 ektaryang lupain ng mga kapatid nating mga B’laan sa Tampakan, South Cotabato at Columbio, Sultan Kudarat na unti – unting kinakamkam ng Saguitarius Mines Incorporated, Tampakan group of Companies, Alcantara Sons (ALSONS), at Western Mining Corporation na ngayon ay Saguitraius Mines Incorporated na sa ngayon ay may bago na namang pangalan X-STRATA. Ilan lamang ito sa mga lupain ng mga katutubo na pinagnanasaan ng mga dambuhalang mga kompanya gaya ng Multi National Corporations at Trans National Corporations na kung saan sila ang mag –eexplore ng lupa maging ng bundok at sa bandang huli butas at dumi ang iiiwan sa atin na dulot ng skin cancer, taggutom, polusyon ng ilog at ang pinaka matindi sa lahat ay may tax holiday ang mga ito sapagkat napapaloob sa Mining Act of 1995 “Na may karapatan ang mga dambuhalang kompanya na mag – ayri ng lupa dito sa ating Bansa sa pamamagitan ng kanilang mga dammy na kung saan nag –aasawa sila ng mga Pinay para maging legal ang kanilang paninirahan sa mga lugar na kung saan sila nag – ooperrate.
“Ngunit ganito ang naging sagot ni Nabat: “Patawarin ako ni Yahweh, ngunit hindi ko po maibibigay sa inyo ang pamana sa akin ng aking mga ninuno. (talata 3)
Narito ang tinurang ito ni Nabat ang mahalagang pagtanaw sa Banal na Kasulatan at sa mga katutubo tungkol sa lupa at ang napakalaking pagkakaiba nito sa pananaw ng Hari at nasa kapangyarihan at ang mga kapitalista. Sa tinurang ito ni Nabat ipinapaalaala niya kay Haring Acab na ang lupaing minana niya sa kanyang mga ninuno ay hindi maaaring ipagbili kaninuman sapagkat ito ay pag – aari niya maging ng kanyang magulang at ng kaniyang magiging mga anak at kaapu - apuhan. Ang pag – aalis ng lupa ay pagpapatiwakal sapagkat pag – aalis ito ng pinakamahalagang pinagmulan ng buhay, kultura, tradisyon, kabuhayan at kalayaan. “Hindi ninyo maipagbibili nang lubusan ang lupa sapagkat iyon ay akin; pinatirhan ko lamang sa inyo.”(Lev. 25:23). Sa makatuwid layunin ng Panginoong Diyos na ang lahat ng kanyang anak, hindi ang iilan lamang ang siyang mamuhay ng maligaya at masagana sa lupaing ipinagkaloob sa kanila ng Diyos na si Bathala.
Kung mayroong nagbibigkis sa mga mamamayang katutubo ng Pilipinas, sa gitna ng mahigit 400 taong pananakop ng mga banyaga at neokolonyal na dominasyon sa kanila ay walang iba kundi ang paggalang at pagkilala sa lupa. Ang lupa ay buhay at ito’y sagrado na biyayang galing Diyos na si Bathala sapagkat sabi ni Apo Macling Dulag “Ang lupa ay parang isang dalaga na napakahirap makisama sa kanya sa matagal na panahon, pagkatapos sa wakas sasabihan ka pang hindi mo siya pag - aaring lubos”. Tinatanung ninyo kung kami ba ang may – ari ng lupa. At tinutudyo kami, Nasaan ang inyong titulo? Nang tanungin namin ang ibig ninyong ipakahulugan, sumagaot kayo ng may pagmamayabang. “Nasaan ang mga dukumentong magpapatunay na kayo nga ang nagmamay –ari sa Lupa?” Titulo. Dokumento. Katunayan ng pagmamay – ari. Mga kahambugang pananalita ng pagmamay - ari sa lupa. Paano ninyong aariin ang kamamatayan ninyo. Tanging ang lahi lamang ang magmamay – ari sa lupa sapagkat ang lahi lamang ang mananatili magpakaylanman..”
Umuwi si Haring Acab na malungkot at masama ang loob dahil sa sagot ni Nabat. Nagkulong siya sa kaniyang silid, hindi makausap at ayaw kumain. Nilapitaan siya ni Reyna Jezebel at tiananong: “Ano bang isinasama ng loob mo at di ka makakain?” Sumagot ang Hari: “Kinausap ko si Nabat na taga Jezereel, at inalok ko siyang papalitan o babayaran ang kanyang ubasan ngunit tinanggihan ako, at ang sabi ay hindi raw niya maaaring ibigay sa akin ang kanyang ubasan.” Wika sa kanya ni Reyna Jezebel: “Halika na! Kumain ka na huwag kanang malungkot ireregalo ko sa iyo ang ubasan ni Nabat.”(talata 4-7)
Ipagpatawad ng mga kababaihan kung ako ay hindi magiging gender sensitive, pero sa totoo lang si Reyna Jezebel sa bibliya ay simbolo ng PROSTITUSYON. Sa Apocalipsis 2:20, Si Jezebel, Sabi ng Anak ng Diyos na ang babaeng nagpapanggap na sugo ng Diyos, Nililinlang niya ang aking lingkod, ibinubulid sa kahalayan, at inuudyukang kumain ng pagkaing inihandog sa mga diyus – diyusan. Sa madaling sabi si Jezebel ay simbolo ng pagyukod kundi man pakikipagtalik sa mga bagay na laban sa tunay na Diyos. Kaya halika na, kumain kana, ireregalo ko sa iyo ang ubasan ni Nabat, ay larawan hindi lamang ng mapang – akit na pananalita ni Jezebel, kundi ang paghuhubad niya sa kanyang tunay na pagkatao ang pagka – gahaman sa kapangyarihan at paggamit sa dayuhang kaugalian. Gaya sa mga nangyayari sa kasalukuyan kung may salita pang mas higit sa malandi o prostitute ay yon ang nararapat na itawag ko kay Pres. Gloria Macapagal Arroyo na kung saan madami siyang nilinlang na mga Filipino lalo’t higit yong mga kapatid nating mga katutubo na pinangakuan ng samo’t saring pangako ngunit sa sawing palad ay wala ni isa man sa kanyang mga pangako kundi ang kanyang sagot ay pinalayas sila sa kanilang mga tahanan at sa kanilang sariling lupa at ang ipinalit ay malalaking establishment at golf course na hindi naman lahat ng mga pinalayas ay makakapasok bilang empleyado sapagkat ang karamihan sa kanila ay hindi marunong bumasa at sumulat. Binuo ni Pres. Gloria Macapagal Arroyo ang National Council of Indigenous People na kung saan ang council na ito ang nakatutuk KUNO at gagawa ng paraan kung paano pagyamanin ng mga katutubo ang kanilang lupa ngunit iba ang nangyari sa kanilang lupa sapagkat ang bawat isa ay may hawak ng land title at ito ay napakadaling paraan para mai – loan ng mga katutubo ang kanilang share at pagdating ng panahon sila na mismo ang walang lupa at mapapalayas sila sa kanilang lupang sinilagan. Tanong; May pagkakaiba ba sina Reyna Jezebel at PGMA?
Sinasabi dito, “what are we inpower for” kung sa batas ni Yahweh ay hindi puweding alisin ang mga ninuno, O di kaya ay magpasa ng mga batas o butas sa mga umiiral na batas tulad ng Land Registration Act of 1955, Corporate Farming Program of 1974, Agricultural Development Incentives Act of 1986, o Mining Act of 1995, Industrial Forest Management Agreement and National Integrated Protected Areas System, o di kaya ay Indigenous Peoples Right Act, lahat ng mga ito’y naggagarantiya ng pang – aagaw ng mga lupa ng mga magbubukid at mga katutubo. At ito din ang simpleng pamamaraan ng pagpasok ng General Agreement on Tariffs and Trade, siguradong malulugi si Nabat at ibebenta na niya ang kanyang lupa o ang kanyang ubasan kay Acab na ganid at gahaman (ganyan ba ang gusto nating mangyari?) May iba pa bang legal na iskimang hindi nagbubulid sa mga katutubo patungong etnosidyo?
Subalit si Jezebel ay may mas maitim na balak para makuha ang lupain ni Nabat. Gumawa siya ng ilang sulat sa ngalan ng Hari, at ipinadala sa mga matatanda at namumuno sa lungsod na tinitirhan ni Nabat (mga local official, military – police officers, judicial council member at mga public attorney). Ganito ang sabi sa sulat “Ipag – uutos ninyo ang isang pangkalahatang pag – aayuno (National Day of Prayer and Fasting). Patayin ninyo si Nabat sa harap ng karamihan. Kumuha kayo ng dalawang upahang saksi na maghaharap ng ganitong sumbong laban sa kanya: Tinutungayaw niya ang Diyos at ang Hari. Pagkatapos, dalhin ninyo siya sa labas ng lungsod at batuhin hanggang mamatay.” (talata 8-10) hindi lamang pagpapasasa ng mga mapagkunwaring batas, ginamit pa ni Jezebel ang husgado at lahat ng kanyang kapangyarihan upang sa pamamagitan ng mga upahang saksi ay maisakatuparan ang pang – aagaw sa lupain ni Nabat. Kinumbinsi ng mga matatanda at namumuno sa lungsod (mga kagalang – galang na lider) na ideklara si Nabat na isang mamumusong (blasphemer), isang higit pa sa “terorista” na dapat batuhin hanggang mamatay. Ang pagbibigay sa kagustuhan ng Hari ay krimeng katumbas ay “death penalty”, kung sabagay naman, 95% ng mga mamamayan sa Samaria ay sang – ayon sa Hari, ang 5% ay kaibigan ng mga “terorista” o hindi tunay na taga Samaria. Ayon sa kuwentong ito na tatapusin na natin, natupad ang pinakaaasam ni Acab sang – ayon sa karumaldumal na plano ni Jezebel. At ayon sa II HAri 9:26; Hindi lamang si Nabat kundi pati ang mga anak, ang kaniyang buong angkan ay ipinapatay ni Acab. Isang pangyayaring karumaldumal sa kasaysayan ng Samaria, sadyang paglipol sa tribu ni Nabat tulad din naman ng paglipol sa mga katutubo sa pamamagitan ng kambal – atake ng mapaminsalang mga proyekto ng mga dayuhan at gobyerno ni Pres. Gloria Macapagal Arroyo at ng batas sa terorismo ng Estado Unidos. Subalit hindi lamang natatapos sa kuwentong ito sa paglipol sa tribu ni Nabat at tuluyang pag – angkin ni Acab sa lupaing kinamkam sa pamamagitan ng masaker o krimen. Katulad ng ginawang pagpatay ni Cain kay Abel na sumisigaw ng katarungan at kaapayapaan at paghihiganti, ang pagpaslang kay Nabat at sa kanyang mga anak ay hindi maaaring basta ipagwalang bahala ni Yahweh.
“Sinabi ni Yahweh kay Elias na taga Tisbe: madali ka! Puntahan mo si Haring Acab. Makikita mo siya sa Jezrel, sa ubasan ni Nabat. Naparoon siya upang kamkamin iyon. Sabihin mo sa kanya ito: ang ipinasasabi ni Yahweh, isa kang mamamatay – tao. Ngayon naman ay pangangamkam ang ginawa mo. Kung saan hinimod ng mga aso ang dugo ni Nabat, doon din hihimurin ng mga aso ang iyong dugo.” (talata 17 –19) subalit higit pa sa pagkakaloob ng kaniyang charisma, ang simbahan sa halimbawang ipinakita ni Elias sa ating kuwento ay naging tapat, maliksi at matapang na ginampanan niya ang kanyang pagiging propeta sa gitna ng pang – aabuso ng mga makapangyarihan at pang – aagaw sa lupain ng mga katutubo kundi man paglipol sa kanila. Lalo na sa panahong ang mga legal na institutsyon at mga organisasyong nagtataguyod ng karapatan ng mga katutubo ay isa – isa nang pinapatahimik, ang simbahan bilang tagapagtaguyod ng Salita ng Katotohanan at Katarungan ay inaasahaang magsalita bilang Propeta ng Diyos sa ating kapanahunan. Bilang propeta tungkulin niyang ipahayag ang balita na pagliligtas at pagpapalaya ng Diyos sa sangkatauhan at upang matuligsa ang lahat ng humahadlang sa mensahe na ito ng kaligtasan, kasama ang pagtuligsa sa rehimeng naglalagaay sa mga katutubo patungong kamatayan. Bilang Propeta, ang simbahan, katulad ni Elias, ay hindi niya dapat ipikit ang kanyang mga mata at takpan ang kaniyang taynga sa sigaw ng dugo ng mga katutubo at mga humihingi ng katarungan at paghihigaanti para sa kanila. Di dapat isakripisyo ang paghahangaad ng katarungan ng mga katutubo at mamamayang Filipino sa ngalan ng di – umanoy pagkakasundo o rekonsilyasyon. Mahalaga ang pagkakasundo, subalit hindi nangangahulugan ito ng pagsasakripisyo ng katarungan. Kung ninakaw mo ang lupain ng aking ninuno, at sinabi mong patawarin na kita. Bakit hindi. Patatawarin kita pero ibalik mo muna ang ninakaw mong lupain ng aking mga ninuno at patatawarin kita. At ayon sa Social Principles ng Nagkakaisang Iglesia Metodista ay nanawagan para sa pangangalaga sa inang kalikasan at sa iba pang nakataagong yaman at maging sa pangangalaga sa mga unti – unti nang nawawalang hayop dito sa ating bayan.
Sa halimbawang ipinakita ni Elias at pagsasabing “Kung saan hinimod ng mga aso ang dugo ni Nabat ay doon din hihimurin ng mga aso ang iyong dugo”, ipinakikita niya ang halimbawang pagkauhaw at pagnanasa sa katarungan para kay Nabat at sa kanyang mga anak. Walang saysay ang pagpapatawad kung hindi ito nakabatay sa katarungan. Sabi sa aklat ni Daniel 12:13: “Ang mga manggagawa ng katarungan ang magniningning na parang tala sa kalangitan magpakailanman”. Sabi naaman ni Pablo sa Roma 14:17 “Ang pagpasok sa kaharian ng Diyos ay nakabatay una sa lahat sa pagiging makatarungan” 2 Pedro 3:13: “Na ang bagong langit at lupa ay paghaharian ng katarungan.”
Kaya sa paghahangad natin ng pagkakaisa ng simbahan at ng mga katutubo, naisin natin ang lahat na ang pagdating ng paghihiganti at pagpapatwad ng Diyos at ng sambayanan sa karapatan sa lupang ninuno ng mga katutubo at sariling pagpapasya sa ilalim ng tunay at ganap na kalagayan, demokrasya at katarungan. Ang lupa ay buhay, para maging isang matatag na bansa ay may mamamayang sariling lupa na sa lupang ito nabuo at pinagtagpi – tagpi ang ating kasaysayan, kultura, tradisyon, at pananaw para sa hinaharap. Totoo nga sa ating kasaysayan na mga Filipino, at sa lahat ng lahi sa buong mundo na sa kasalukuyan karamihan sa komunidad ng ating mga kapatid na mga katutubo ay nakakaranas ng displacement sa kanilang sariling lupa dahil sa militarisasyon at development. Karamihan sa mga kapatid natin ay manggagawa sa mga dayuhang bansa na nakakaranas ng pang – aabuso at pang – aalipin, mga magsasaka at mangingisdang pinagkaitan ng kanilang ikinabubuhay na pinagkukunan ng kanilang pagkain sa araw – araw. Ang pagkakaroon ng isang tahanan ay paagkakaroon ng lupa na nagsisilbing buhay na ganap at kasiya – siya.
Kaya bilang mga mabuting katiwala ng Diyos ay magkaroon tayo ng alternatibong polisiya patungkol sa pagmimina na nagbibigay interes at pangangailangan ng mamamayan na maglilinaw sa mga isyu at usapin patungkol sa pag – unlad ng pagmimina dito sa ating bayan lao na sa Mindanao, Mindoro, Palawan, Cordillera Administrative Region. Igalang ang prinsipyo, karapatan at kaligtasan ng mamamayan. Pagdepensa sa national patrimony at soberenya ng ating bayan. Scrap ang mining act of 1995 na kung saan ito ang pabigat sa mga katutubo at mamamayan ng probinsang biktima ng large scale mining.
Siya Nawa
1 HARI 21: 1 - 21
Ang bayang Pilipinas ay may mabundok na kalupaan na may sukat na 30M ektarya. At ito ay binubuo ng 7, 101 pulo na nahahati sa tatlong malalaking grupo: Luzon, Visayas at Mindanao. Mataba ang kanyang lupang agricultural: may tanim na palay, mais, gulay, prutas at halamang ugat. May Yamang mineral gaya ng karbon, bauxite, uranium, nikel, ginto, tanso, at langis. Sagana din ito sa isda at iba pang yamang – tubig tulad ng Liguasan Marsh.
Ang likas na yaaman ay sobra – sobra para sustentuhan ang mamamayang Filipino, ngunit sinsagkaan ng imperyalismo at mga local na papet ang mamamayan na gamitin ang mga ito. Ang yamang ito ay nililinlang ng imperyalismo at alipuris nito para sa sarili nilang kapakinabangan.
Sa Bibliko Teyolohikong Repleksiyon na ito, gusto kung mabalikan natin ang isang kuwento sa Matandang Tipan na tumatalakay sa ganitong tema “Pang- aagaw sa Lupa at pagpatay sa iyong angkan”, at kung papaanong ang Dios ng kasaysayan na si Yahweh ay kanyang ipinakita ang kanyang galit at kalooban sa bagay na ito. Matatagpuan natin ang kuwento sa 1 Hari kabanata dalawamput - isa, talatang isa hangganag dalawamput – isa (1 Hari 21: 1-21). Ang mga pangunahing tauhan ay sina a) Nabat, puwedi nating tawaging isang katutubo, sapagkat nag – mamay –ari siya ng isang lupain ng kaniyang mga ninuno (ancestral domain), b) Acab, isang Hari nang Samaria (Northern Kingdom), c) Reyna Jezebel, asawa ni Haring Acab, d) at Elias Propeta ni Yahweh. Simulan natin ang kuwento…. “Hindi nagtagal at ito naman ang nangyari kay Acab, Hari ng Samaria. Sa tabi ng kanyang palasyo sa Jezreel ay may isang ubasan. Ito ay pag- aari ng isang tagaroon na ang pangalan ay Nabat. Nagustuahn ni Haring Acab ang ubasan, kaya’t sinabi niya kay Nabat. Ibigay mo na sa akin ang iyong ubasan at gagawin kong taniman ng gulay pagkat malapit sa aking palasyo. Papalitan ko ng mainam na ubasan, o babayaran kita.” (talata 1-2)
Habang binabasa ko ang kuwentong ito, hindi ko maiiwasang isipin ang daang – daang libong ektaryang lupain ng mga katutubong Filipino na pinagnanasaan ng mga malalaking kapitalista gaya ng “Trans National Corporation at Multi National Corporations” na sa tulong ng gobyerno ay unti - unti nang kinakamkam ng mga dambuhalang kompanya ang lupain ng mga katutubo at sa tulong di umano nang GLOBALISASYON. Halimbawa ang 100, 000 ektaryang lupain ng mga kapatid nating mga B’laan sa Tampakan, South Cotabato at Columbio, Sultan Kudarat na unti – unting kinakamkam ng Saguitarius Mines Incorporated, Tampakan group of Companies, Alcantara Sons (ALSONS), at Western Mining Corporation na ngayon ay Saguitraius Mines Incorporated na sa ngayon ay may bago na namang pangalan X-STRATA. Ilan lamang ito sa mga lupain ng mga katutubo na pinagnanasaan ng mga dambuhalang mga kompanya gaya ng Multi National Corporations at Trans National Corporations na kung saan sila ang mag –eexplore ng lupa maging ng bundok at sa bandang huli butas at dumi ang iiiwan sa atin na dulot ng skin cancer, taggutom, polusyon ng ilog at ang pinaka matindi sa lahat ay may tax holiday ang mga ito sapagkat napapaloob sa Mining Act of 1995 “Na may karapatan ang mga dambuhalang kompanya na mag – ayri ng lupa dito sa ating Bansa sa pamamagitan ng kanilang mga dammy na kung saan nag –aasawa sila ng mga Pinay para maging legal ang kanilang paninirahan sa mga lugar na kung saan sila nag – ooperrate.
“Ngunit ganito ang naging sagot ni Nabat: “Patawarin ako ni Yahweh, ngunit hindi ko po maibibigay sa inyo ang pamana sa akin ng aking mga ninuno. (talata 3)
Narito ang tinurang ito ni Nabat ang mahalagang pagtanaw sa Banal na Kasulatan at sa mga katutubo tungkol sa lupa at ang napakalaking pagkakaiba nito sa pananaw ng Hari at nasa kapangyarihan at ang mga kapitalista. Sa tinurang ito ni Nabat ipinapaalaala niya kay Haring Acab na ang lupaing minana niya sa kanyang mga ninuno ay hindi maaaring ipagbili kaninuman sapagkat ito ay pag – aari niya maging ng kanyang magulang at ng kaniyang magiging mga anak at kaapu - apuhan. Ang pag – aalis ng lupa ay pagpapatiwakal sapagkat pag – aalis ito ng pinakamahalagang pinagmulan ng buhay, kultura, tradisyon, kabuhayan at kalayaan. “Hindi ninyo maipagbibili nang lubusan ang lupa sapagkat iyon ay akin; pinatirhan ko lamang sa inyo.”(Lev. 25:23). Sa makatuwid layunin ng Panginoong Diyos na ang lahat ng kanyang anak, hindi ang iilan lamang ang siyang mamuhay ng maligaya at masagana sa lupaing ipinagkaloob sa kanila ng Diyos na si Bathala.
Kung mayroong nagbibigkis sa mga mamamayang katutubo ng Pilipinas, sa gitna ng mahigit 400 taong pananakop ng mga banyaga at neokolonyal na dominasyon sa kanila ay walang iba kundi ang paggalang at pagkilala sa lupa. Ang lupa ay buhay at ito’y sagrado na biyayang galing Diyos na si Bathala sapagkat sabi ni Apo Macling Dulag “Ang lupa ay parang isang dalaga na napakahirap makisama sa kanya sa matagal na panahon, pagkatapos sa wakas sasabihan ka pang hindi mo siya pag - aaring lubos”. Tinatanung ninyo kung kami ba ang may – ari ng lupa. At tinutudyo kami, Nasaan ang inyong titulo? Nang tanungin namin ang ibig ninyong ipakahulugan, sumagaot kayo ng may pagmamayabang. “Nasaan ang mga dukumentong magpapatunay na kayo nga ang nagmamay –ari sa Lupa?” Titulo. Dokumento. Katunayan ng pagmamay – ari. Mga kahambugang pananalita ng pagmamay - ari sa lupa. Paano ninyong aariin ang kamamatayan ninyo. Tanging ang lahi lamang ang magmamay – ari sa lupa sapagkat ang lahi lamang ang mananatili magpakaylanman..”
Umuwi si Haring Acab na malungkot at masama ang loob dahil sa sagot ni Nabat. Nagkulong siya sa kaniyang silid, hindi makausap at ayaw kumain. Nilapitaan siya ni Reyna Jezebel at tiananong: “Ano bang isinasama ng loob mo at di ka makakain?” Sumagot ang Hari: “Kinausap ko si Nabat na taga Jezereel, at inalok ko siyang papalitan o babayaran ang kanyang ubasan ngunit tinanggihan ako, at ang sabi ay hindi raw niya maaaring ibigay sa akin ang kanyang ubasan.” Wika sa kanya ni Reyna Jezebel: “Halika na! Kumain ka na huwag kanang malungkot ireregalo ko sa iyo ang ubasan ni Nabat.”(talata 4-7)
Ipagpatawad ng mga kababaihan kung ako ay hindi magiging gender sensitive, pero sa totoo lang si Reyna Jezebel sa bibliya ay simbolo ng PROSTITUSYON. Sa Apocalipsis 2:20, Si Jezebel, Sabi ng Anak ng Diyos na ang babaeng nagpapanggap na sugo ng Diyos, Nililinlang niya ang aking lingkod, ibinubulid sa kahalayan, at inuudyukang kumain ng pagkaing inihandog sa mga diyus – diyusan. Sa madaling sabi si Jezebel ay simbolo ng pagyukod kundi man pakikipagtalik sa mga bagay na laban sa tunay na Diyos. Kaya halika na, kumain kana, ireregalo ko sa iyo ang ubasan ni Nabat, ay larawan hindi lamang ng mapang – akit na pananalita ni Jezebel, kundi ang paghuhubad niya sa kanyang tunay na pagkatao ang pagka – gahaman sa kapangyarihan at paggamit sa dayuhang kaugalian. Gaya sa mga nangyayari sa kasalukuyan kung may salita pang mas higit sa malandi o prostitute ay yon ang nararapat na itawag ko kay Pres. Gloria Macapagal Arroyo na kung saan madami siyang nilinlang na mga Filipino lalo’t higit yong mga kapatid nating mga katutubo na pinangakuan ng samo’t saring pangako ngunit sa sawing palad ay wala ni isa man sa kanyang mga pangako kundi ang kanyang sagot ay pinalayas sila sa kanilang mga tahanan at sa kanilang sariling lupa at ang ipinalit ay malalaking establishment at golf course na hindi naman lahat ng mga pinalayas ay makakapasok bilang empleyado sapagkat ang karamihan sa kanila ay hindi marunong bumasa at sumulat. Binuo ni Pres. Gloria Macapagal Arroyo ang National Council of Indigenous People na kung saan ang council na ito ang nakatutuk KUNO at gagawa ng paraan kung paano pagyamanin ng mga katutubo ang kanilang lupa ngunit iba ang nangyari sa kanilang lupa sapagkat ang bawat isa ay may hawak ng land title at ito ay napakadaling paraan para mai – loan ng mga katutubo ang kanilang share at pagdating ng panahon sila na mismo ang walang lupa at mapapalayas sila sa kanilang lupang sinilagan. Tanong; May pagkakaiba ba sina Reyna Jezebel at PGMA?
Sinasabi dito, “what are we inpower for” kung sa batas ni Yahweh ay hindi puweding alisin ang mga ninuno, O di kaya ay magpasa ng mga batas o butas sa mga umiiral na batas tulad ng Land Registration Act of 1955, Corporate Farming Program of 1974, Agricultural Development Incentives Act of 1986, o Mining Act of 1995, Industrial Forest Management Agreement and National Integrated Protected Areas System, o di kaya ay Indigenous Peoples Right Act, lahat ng mga ito’y naggagarantiya ng pang – aagaw ng mga lupa ng mga magbubukid at mga katutubo. At ito din ang simpleng pamamaraan ng pagpasok ng General Agreement on Tariffs and Trade, siguradong malulugi si Nabat at ibebenta na niya ang kanyang lupa o ang kanyang ubasan kay Acab na ganid at gahaman (ganyan ba ang gusto nating mangyari?) May iba pa bang legal na iskimang hindi nagbubulid sa mga katutubo patungong etnosidyo?
Subalit si Jezebel ay may mas maitim na balak para makuha ang lupain ni Nabat. Gumawa siya ng ilang sulat sa ngalan ng Hari, at ipinadala sa mga matatanda at namumuno sa lungsod na tinitirhan ni Nabat (mga local official, military – police officers, judicial council member at mga public attorney). Ganito ang sabi sa sulat “Ipag – uutos ninyo ang isang pangkalahatang pag – aayuno (National Day of Prayer and Fasting). Patayin ninyo si Nabat sa harap ng karamihan. Kumuha kayo ng dalawang upahang saksi na maghaharap ng ganitong sumbong laban sa kanya: Tinutungayaw niya ang Diyos at ang Hari. Pagkatapos, dalhin ninyo siya sa labas ng lungsod at batuhin hanggang mamatay.” (talata 8-10) hindi lamang pagpapasasa ng mga mapagkunwaring batas, ginamit pa ni Jezebel ang husgado at lahat ng kanyang kapangyarihan upang sa pamamagitan ng mga upahang saksi ay maisakatuparan ang pang – aagaw sa lupain ni Nabat. Kinumbinsi ng mga matatanda at namumuno sa lungsod (mga kagalang – galang na lider) na ideklara si Nabat na isang mamumusong (blasphemer), isang higit pa sa “terorista” na dapat batuhin hanggang mamatay. Ang pagbibigay sa kagustuhan ng Hari ay krimeng katumbas ay “death penalty”, kung sabagay naman, 95% ng mga mamamayan sa Samaria ay sang – ayon sa Hari, ang 5% ay kaibigan ng mga “terorista” o hindi tunay na taga Samaria. Ayon sa kuwentong ito na tatapusin na natin, natupad ang pinakaaasam ni Acab sang – ayon sa karumaldumal na plano ni Jezebel. At ayon sa II HAri 9:26; Hindi lamang si Nabat kundi pati ang mga anak, ang kaniyang buong angkan ay ipinapatay ni Acab. Isang pangyayaring karumaldumal sa kasaysayan ng Samaria, sadyang paglipol sa tribu ni Nabat tulad din naman ng paglipol sa mga katutubo sa pamamagitan ng kambal – atake ng mapaminsalang mga proyekto ng mga dayuhan at gobyerno ni Pres. Gloria Macapagal Arroyo at ng batas sa terorismo ng Estado Unidos. Subalit hindi lamang natatapos sa kuwentong ito sa paglipol sa tribu ni Nabat at tuluyang pag – angkin ni Acab sa lupaing kinamkam sa pamamagitan ng masaker o krimen. Katulad ng ginawang pagpatay ni Cain kay Abel na sumisigaw ng katarungan at kaapayapaan at paghihiganti, ang pagpaslang kay Nabat at sa kanyang mga anak ay hindi maaaring basta ipagwalang bahala ni Yahweh.
“Sinabi ni Yahweh kay Elias na taga Tisbe: madali ka! Puntahan mo si Haring Acab. Makikita mo siya sa Jezrel, sa ubasan ni Nabat. Naparoon siya upang kamkamin iyon. Sabihin mo sa kanya ito: ang ipinasasabi ni Yahweh, isa kang mamamatay – tao. Ngayon naman ay pangangamkam ang ginawa mo. Kung saan hinimod ng mga aso ang dugo ni Nabat, doon din hihimurin ng mga aso ang iyong dugo.” (talata 17 –19) subalit higit pa sa pagkakaloob ng kaniyang charisma, ang simbahan sa halimbawang ipinakita ni Elias sa ating kuwento ay naging tapat, maliksi at matapang na ginampanan niya ang kanyang pagiging propeta sa gitna ng pang – aabuso ng mga makapangyarihan at pang – aagaw sa lupain ng mga katutubo kundi man paglipol sa kanila. Lalo na sa panahong ang mga legal na institutsyon at mga organisasyong nagtataguyod ng karapatan ng mga katutubo ay isa – isa nang pinapatahimik, ang simbahan bilang tagapagtaguyod ng Salita ng Katotohanan at Katarungan ay inaasahaang magsalita bilang Propeta ng Diyos sa ating kapanahunan. Bilang propeta tungkulin niyang ipahayag ang balita na pagliligtas at pagpapalaya ng Diyos sa sangkatauhan at upang matuligsa ang lahat ng humahadlang sa mensahe na ito ng kaligtasan, kasama ang pagtuligsa sa rehimeng naglalagaay sa mga katutubo patungong kamatayan. Bilang Propeta, ang simbahan, katulad ni Elias, ay hindi niya dapat ipikit ang kanyang mga mata at takpan ang kaniyang taynga sa sigaw ng dugo ng mga katutubo at mga humihingi ng katarungan at paghihigaanti para sa kanila. Di dapat isakripisyo ang paghahangaad ng katarungan ng mga katutubo at mamamayang Filipino sa ngalan ng di – umanoy pagkakasundo o rekonsilyasyon. Mahalaga ang pagkakasundo, subalit hindi nangangahulugan ito ng pagsasakripisyo ng katarungan. Kung ninakaw mo ang lupain ng aking ninuno, at sinabi mong patawarin na kita. Bakit hindi. Patatawarin kita pero ibalik mo muna ang ninakaw mong lupain ng aking mga ninuno at patatawarin kita. At ayon sa Social Principles ng Nagkakaisang Iglesia Metodista ay nanawagan para sa pangangalaga sa inang kalikasan at sa iba pang nakataagong yaman at maging sa pangangalaga sa mga unti – unti nang nawawalang hayop dito sa ating bayan.
Sa halimbawang ipinakita ni Elias at pagsasabing “Kung saan hinimod ng mga aso ang dugo ni Nabat ay doon din hihimurin ng mga aso ang iyong dugo”, ipinakikita niya ang halimbawang pagkauhaw at pagnanasa sa katarungan para kay Nabat at sa kanyang mga anak. Walang saysay ang pagpapatawad kung hindi ito nakabatay sa katarungan. Sabi sa aklat ni Daniel 12:13: “Ang mga manggagawa ng katarungan ang magniningning na parang tala sa kalangitan magpakailanman”. Sabi naaman ni Pablo sa Roma 14:17 “Ang pagpasok sa kaharian ng Diyos ay nakabatay una sa lahat sa pagiging makatarungan” 2 Pedro 3:13: “Na ang bagong langit at lupa ay paghaharian ng katarungan.”
Kaya sa paghahangad natin ng pagkakaisa ng simbahan at ng mga katutubo, naisin natin ang lahat na ang pagdating ng paghihiganti at pagpapatwad ng Diyos at ng sambayanan sa karapatan sa lupang ninuno ng mga katutubo at sariling pagpapasya sa ilalim ng tunay at ganap na kalagayan, demokrasya at katarungan. Ang lupa ay buhay, para maging isang matatag na bansa ay may mamamayang sariling lupa na sa lupang ito nabuo at pinagtagpi – tagpi ang ating kasaysayan, kultura, tradisyon, at pananaw para sa hinaharap. Totoo nga sa ating kasaysayan na mga Filipino, at sa lahat ng lahi sa buong mundo na sa kasalukuyan karamihan sa komunidad ng ating mga kapatid na mga katutubo ay nakakaranas ng displacement sa kanilang sariling lupa dahil sa militarisasyon at development. Karamihan sa mga kapatid natin ay manggagawa sa mga dayuhang bansa na nakakaranas ng pang – aabuso at pang – aalipin, mga magsasaka at mangingisdang pinagkaitan ng kanilang ikinabubuhay na pinagkukunan ng kanilang pagkain sa araw – araw. Ang pagkakaroon ng isang tahanan ay paagkakaroon ng lupa na nagsisilbing buhay na ganap at kasiya – siya.
Kaya bilang mga mabuting katiwala ng Diyos ay magkaroon tayo ng alternatibong polisiya patungkol sa pagmimina na nagbibigay interes at pangangailangan ng mamamayan na maglilinaw sa mga isyu at usapin patungkol sa pag – unlad ng pagmimina dito sa ating bayan lao na sa Mindanao, Mindoro, Palawan, Cordillera Administrative Region. Igalang ang prinsipyo, karapatan at kaligtasan ng mamamayan. Pagdepensa sa national patrimony at soberenya ng ating bayan. Scrap ang mining act of 1995 na kung saan ito ang pabigat sa mga katutubo at mamamayan ng probinsang biktima ng large scale mining.
Siya Nawa
Thursday, February 12, 2009
Paanyaya
Sa lahat ng aking mga kaibigan!
Kayo'y aking inaanyayahan sa aking site, maging kabahagi kayo sa blog site na ito at magkuwentuhan tayo patungkol sa psgiging artista ng bayan!
BASIC INTEGRATED THEATER ARTS WORKSHOP
General Objectives:
After the workshop, the participants should be able to:
1. Mount a play, discover and develop their talents and potentials
2. Explore techniques on theater and artistic approaches
3. Develop their social consciousness which is integrated in the workshop
TRAINING AND WORKSHOP OUTLINE
Workshop Orientation:
a. Objective of workshop
b. Policy during workshop
c. Expectation check – on training process
I. Theoretical study:
a. Environmental situation and analysis
b. Cultural work orientation
II. RELEASE EXERCISES:
a. Basic warm up (Head to Foot) – nakatayo ng tuwid
@ stretching exploration of body parts
1. Ulo/Leeg - Lingon sa kaliw -, kanan, pataas pababa, ikot, abante – atras
Ang mga sumusunod ay maaari ding gamitin:
1.1 Mata – ipataas at ipababa
1.2 Pilik - ipataas at ipababa
1.3 Kilay – ipataas at ipababa
1.4 Ilong – ipalaki at relaks
1.5 Taynga – pakilusin
1.6 Mukha – ipakunot at relaks
1.7 Bunganga/Labi – simangot, bukas – sirado, paikutin
1.8 Dila – labas, pasok
1.9 Baba – paikutin
1.10 Balikat – abante – atras, ipataas – ipababa
1.11 Bisig – paikutin
1.12 Kamay – paikutin
1.13 Siko – stretch, paikutin
1.14 Baywang – ang kamay sa baywang hiwalay ang paa, paikutin
1.15 Tuhod – paikutin
1.16 Paa – stretch, paikutin
b. Sawil ik
c. Breathing
d. Jogging – slow motion introduction
e. Travelogue – going to forest (Ilagay sa isipan o i-set sa mind ng mga participant na nasa gubat sila)
f. Group dynamics
1. SIP – SAP – SOP
Layunin: mawala ang tension at hiya ng mga participants sa kanilang mga kasamang participants. Lubos na makilala ang pangalan ng mga kasama.
Pamamaraan:
1. Ang participants ay gagawa ng malaking bilog
2. Ang facilitator ay magbigay ng instruksiyon. Sabihin ang SIP-SAP-SOP at ituro ang isa sa mga participants
Kung :
SIP – sabihin ang pangalan ng kasama sa kaliwa
SAP – sabihin ang pangalan ng kasama sa may kanan
SOP – sabihin ang sariling pangalan
SIPSAP – lilipat sa ibang lugar
3. Kung SIP o SAP o SOP, ang facil;itator ay bibilang ng 1-2-3. Kung hindi makasagot ang agad ang itinuro siya naman ang papalit sa facilitator.
PAALAALA: kinakalinagan ang lahat ng participants ay sumali. Panatilihin ang paligid na Masaya. Lipat san a Gawain.
2. GUMAWA NG LINYA AYON SA….
LAYUNIN: lalalim pa ang pagkilala sa mga kasama
PAMAMARAAN:
1. Hatiin ang grupo sa tatlo (depende sa dami)
Facilitator: Gumawa ng linya ayon sa _______.
Halimbawa: Taas. Kulay ng balat at iba pa
2. Count – off 1 to 10, then Freeze!
Gumawa ng bilog: Sharing of observations
Prinsipyong napaloob: ang workshop na ito ay hindi magtatagumpay kung patuloy na maghari sa atin ang alinlangan at hiya. At kinakailangan din natin sa workshop ang lubos nating makilala an gating kasama at igalang. Alisin ang hiya, focus sa Gawain. Relaks.
IV.ARTISTRY WORK:
ELEMENTS OF ARTS
Unahin ang pagbibigay ng mga Gawain bago ipalaam ang mga elementong pinag – aralan o topiko)
A. LINYA
Gawain #1: PAGSULAT NG LETRA
Pamamaraan: ang lahat ng mga participants ay gumawa ng malaking bilog at ang bawat isa ay magsulat gamit ang katawan. Ang kanilang gagawin ay depende sa ipapagawang letra ng facilitator.
GAWAIN #2: PAGSULAT NG SALITA
Pamamaraan:
1. Hatiin ang grupo sa tatlo (depende sa dami)
Facilitator: isulat ng unang grupo ang KABATAAN
Isulat ng pangalawang grupo ang MAKABAYAN
2. Ipahula sa ibang grupo kung ano ang kanilang sinulat.
Gumawa ng Bilog: sharing of observations
Prinsipyong napapaloob:
1. Ang ating katawan ay maaring magamit sa ibang mga Gawain na di natin nakasanayan.
2. Ang ating katawan, sa testro ay mahalaga sa isang malikhaing pagtatanghal at paglalahad ng katotohanan o paghahatid ng mensahe
3. Atin ngayong pinag – uusapan ang unang elements of arts, ang LINYA. Kung saan may dalawang uri:
a. Tuwid/straight (vertical, horizontal, slant)
b. Curve/ Zigsag
c.
4. Sa pagpapatuloy natin, lagging alalahanin ang bawat element ng arts ay magkakaugnay.
B. PORMA
Unang Gawain: STATUE MAKING
Pamamaaraan:
1. Hatiin ang grupo ng pares – pares. Skultor – kahoy/bato. Magpalitan ng posisyon
2. Ipahula sa mga nanonood na grupo
Pangalawang Gawain:
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa apat na maliliit na grupo
2. Ang bawat grupo ay bigyan ng Gawain kung ano ang kanilang iporma
a. First group: magporma ng malaking kahoy
b. Second group: magporma ng talon
c. Third group: magporma ng malking kuewba
d. Fourth group: magporma ng malaking ibon
3. Bigyan ng panahon ang grupo na makapaghanda
4. Kung handa na ang lahat, ihanda at tukuyin ng facilitator kung saan ang entblado at saang lugar ang mga manonood na grupo
5. Ipahula ng mga nagtatanghal amg kanilang ginawa sa mga manonood. Bago sila magsalita patungkol sa kung ano ang kanilang itinanghal.
Pangatlong Gawain:
Pamamaraan:
1. Ang malaking grupo ay magporma ng pabilog. Ang facilitator ay magbigay ng mga bagay na iporma.
2. Facilitator: Gumawa tayo ng malaking bulaklak gamit an gating mga katawan
3. Bigyan ng sapat na panahon ang grupo na makalikhaa. Kapag handa na sila, ihanda ng facilitator ang entablado at kung saan lulugar ang mga manonood.
Gumawa ng bilog: Sharing of observations
Prinsipyong napapaloob: andito tayo ngayon sa pangalawang element ng arts, ang porma o form. Ang bawat bagay ay may porma o hugis kung saan, it consist of different lines. Ang porma ay binubuo ng mga linya. Ibig sabihin nito, may porma o hugis dahil may linya. Napakahalaga din itong isaalang alang na element sa arts dahil nakakatulong siya sa higit malinaw na pagpapahayag ng mensaheng ipapaabot sa mga manonood.
C. SPACE O LUGAR
Unang Gawain: 4kinds of space
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa apat na maliliit na grupo. Bigyan ng mga gaya ng mga sumusunod:
a. Itnaghal ang kalagayang nasa plaza
b. Itanghal ang kalagayang nasa simbahan
c. Itanghal ang kalagayang nasa Bangka
d. Itanghal ang kalagayang sumusuong sa maliit o masikip na butas o imburrnal
2. Bigyan ng panahon ang grupo na makapaghanda
3. Hulaan ng malaking grupo kung ano ang itinanghal ng maliit na grupo. Bago sabihin ng grupong nagtanghal.
GUMAWA NG BILOG: sharing of observations
Napapaloob na prinsipyo:
Ang mga ginawa nating pagtatanghal ay naglalarawan sa apat na uri ng space/lunan
> Maluwag at bukas
> Maluwag at sirado
> Masikip at bukas
> Masikip at sirado
Pangalawang Gawain: INTRODUCTION TO MIMING
Pamamaraan:
1. Manatiling nasa malaking bilog ang lahat. Ang facilitator ay kukuha ng bagay (tulad ng bola, bag, baso, karit, at iba pa). hawakan ang bagay at ipakuha sa katabi subalit nanatili parin ang aksyon na parang may hinahawakan kang bagay.
2. Note: ang punto ditto ay ma – imagine lang na mayroong hinahawakan considering ang space at biagat ng hinahawakan. (miming)
3. Tanungin ang mga participants kung ano ang kanilang obersbasyon
Prinsipyong napapaloob: andti tayo ngayon sa isa na namang element ang arts, ang space. Gaya ng pinag – aralan natin kanina pa, ang lahat ng element ay may pagkakaugnay. Ang linya ay siyang bumubuo ng porma, at ang porma naman ay may space o lugar na kinalalagyan. Bawat bagay sa mundo ay kilalagyan. Kung kaya’t sa pagtatanghal alalahannin natin ito. Ang tanghalan ay maaring magamit sa kahit anong space o lugar depende sa kalagayang inilalahad sa kuwentong itatanghal.
Halimbawa nito, isang eksena sa isang pagtatanghal na Makita ang bahay ni tasyong magsasaka. Sa paghati ng lugar o space sa tanghalan, ang kanang bahagi ng tanghalan makikita ang tahanan ni tasyong magsasaka kasama ang kanyang pamilya at ang kaliwang bahagi naman makikita ang lupang kanyang sinasaka. (kung may Staff, hayaan na siya ang magbigay ng halimbawang ito)
Ang mga bagay din ay mayroong space. Halimbawa, mayroong isang eksena sa drama na nagsisibak ng kahoy. Di mo kailangang magdala ng gamit sa pagsibak ng kahoy o wala kang magamit na props para ditto. Ipakita lang sa kamay na may space (miming) sa dinadalang atsa o gamit sa pagsibak ng kahoy.(kung may staff, hayaan ang mga staff ang magbigay ng halimbawa
D. SOUND O TUNOG
Unang Gawain: sound exploration
Pamamaraan:
1. Ang malaking grupo ay magporma ng pabilog
2. Ang facilitator ay magpagawa ng tunog tulad ng:
a. Putukan o putok ng baril
b. Hangin
c. Chainsaw
d. Harin ng ibon
e. Matsing
f. Lagas ng tubig
g. Umuulan
Pangalawang Gawain: Pasahan ng tunog
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa maliliit na grupo
2. Ang bawat grupo ay may mag – improvise ng tunog
[group 1 – putukan
[group 2 – tunog ng nas atabing ilog
[group 3 - chainsaw
3. Unang gagawa ng tunog ang group 1. Tunog ng putukan, tapos sundin ng group2. Hanggang sa masunod ng group 3. Ang group 2 na naman ang gagawa ng tunog; tunog ng nasa tabing ilog. Sundin ng group 3 hangggang sa masunod ng group 1. Tapos ang group 3 na naman ang maglikha ng tunog; tunog ng chainsaw. Sundin ng group 1 at group 2.
4. Pagsabayin ang tunog
Gumawa ng bilog: sharing of observations
Prinsipyong napapaloob: andito tayo ngayon sa isa na namang ng element ng arts, ang sound o tunog. Napakahalaga ding isaalang alang sa teatro dahil nakakatulong ito upang lalong maintindihan ang mensahe ng itinatangahal. Ito rin ay isa ring paghahanda sa sarili sa kalagayang di natin inaasahan sa pagtatanghal. Sa kawalan ng kumpleto sa iba’t – ibang klase ng tunog o sound ng pagtatanghal.
Pangatlong Gawain: DRAMA SA BOSES/TUNOG
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa tatlong grupo
2. Ang bawat grupo ay may iapagawa na isang kalagayan. Kanila itong itatanghal sa pamamagitan lamang ng sound improvisation. Walang halong aksyon at boses ng tao.
3. Maaaring gumamait ng mga bagay na makakatulong sa paglikha ng mga tunog
Group 1: mga tunog na maririnig sa panahon ng pista
Group 2: mga tunog panahon na may giyera
Group 3: maririnig na tunog sa kagubatan
Pamamaraan ng pagtatanghal: uupo ang grupo na magtatanghal sa entablado. Tunog lang ang itatanghal. Ang grupong makikinig ay pipikit upang lalong maintindihan ang ginagawang tunog ng pangkat na nagtatanghal.
4. Hulaan ng malaking grupo ang itinatnaghal
E.KILOS/ ACTION
Unang Gawain: KILOS AT HULAAN KO
Pamamaraan:
1. Ang malaking grupo ay magporma ng pabilog
2. Ang bawat participants ay bigyan ng Gawain o kalagayan at haluaan ng grupo kung ano ang kanyang ginawa. Action/kilos lamang hindi kasali ang tunog sa pagtatanghal
3. Ang kanyang itatanghal
a. Pinupuluputan ng malaking ahas
b. Naglubag ug dakong habol
c. Masakit ang tiyan
d. Nadaganan ng malaking kahoy
e. Nagtulak ng malaking box
f. Nagpasagirit sa slide (dulaanan)
g. Paglakad sa madulas na daanan
h. Nagsasayaw sa saliw ng soft music
i. Naglalangoy
j. Nahulugan ng bunga ng niyog
k. Nagsuntukan
l. Nagtatabas ng damo
m. Nagpapatulog ng bata
n. Nagpapaganda
o. Masakit ang ulo
p. Kinagat ng langgam
q. Lumilipad sa kalawakan
r. Giniginaw
s. Naglalakad sa matinik na daanan
t. Bold star dancer
4. Ipahula sa mga manonood kung ano ang ginawa o itinanghal ng kanilang kasama.
Pangatlong Gawain
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa apat na maliliit na grupo. At ang mga sumusunod na kalagayan ay ibigay; a. nag – ambush; b. nagtatanim ng palay; c. nagtuturo; d. nanggagamot
2. Aksyon lamang ang gagawin at walang tunog na maririnig. Ipahula sa mga manonood na grupo
3. Ipaulit ang pagtatanghal at lalapatan ng tunog at boses
GUMAWA NG BILOG: SHARING OF OBSERVATIONS
Prinsipyong napapaloob: andito tayo ngayon sa isa na namang element ng arts, ang kilos o aksyon. Kung saan napakahalaga din dahil lubos na maipapalabas ang emosyon, personalidad at karakter, kalagayan at porma na may kaugnayan sa pagtatahal. Paglikha ng drama at paglalahad ng mensahe.
WALONG PANGUNAHING AKSYON:
AKSYON MUNGKAHING KALAGAYAN NA MAARING PAGPATAN
1. Lubag (wring) a. pinupuluputan ng malaking ahas
b. naglubag ug dakong habol
c. masakit ang tiyan
2. Tulod/Duot a. nadaganan ng malaking kahoy
b. nagtulak ng malaking box
3. Dailos (glide) a. nagpasagirit sa slide (dulaanan)
b. naglalakad sa madulas na daan
4. Lutaw (Float) a. lumilipad sa kalawakan
b. nagsasayaw sa saliw ng soft music
c. naglalangoy
5. Sumbag (punch) a. nahulugan ng bunga ng niyog
b. nagsunsuntukan
6. tigbas (slash) a. nagtatabas ng damo
b. namamalo
7. Pikpik (dab) a. nagpapatulog ng bata
b. nagpapaganda
8. Wilik (flick) a. kinagat ng langgam
b. naghugas ng kamay
Panga apat na Gawain:
Pamamaraan:
1. Pahigain ang mga participants at ilagay sila sa isang komportableng kalagayan (nakarelaks)
2. Hamunin ang klase na sundin ang iyong instruction. Concentrate sa instruction na iyong ibinigay
3. Gawing maayos ang pagpapadaloy sa sa BIYAHE SA LIHOK
4. Matapos ang Gawain, bigyan ng panahon ang klase na makapagpahinga ay makarelaks.
GUMAWA NG BILOG: SHARING OF OBERVATIONS
ELEMENTS OF DRAMA
A. EMOTIONS/PAGBATI
Unang Gawain:
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa apat na maliliit na grupo. At bigyan ng kalagayan itatanghal.
First group – ipakita ang isang kalagayan na Masaya
Second group – ipakita ang isang kalagayan na malungkot
Third group – ipakita ang isang kalagayan na nagagalit
2. Ang facilitator ay gagawa ng gabay sa pagtatanghal ng apat na grupo
3. Matapos ang pagtatanghal papormahin sila ng bilog. Hingiin sa kanila ang kanilang obserbasyon at reaksyon.
PANGALAWANG GAWAIN:
Pamamaraan:
a. I – familiarize ang larong CHE CHE GULE
b. Gamitin ang larong ito na mailabas ang four types of emotion.
GUMAWA NG BILOG: SHARING OF OBSERVATIONS
Prinsipyong napapaloob: andito tayo ngayon sa unang element ng drama, ang emosyon, pagbati. Kung saan binubuo ng iba’t ibang klase ng emosyon. Subalit nais lamang nating bigyan ng diin anfg apat na uri ng emosyon na kalimitan nating nagagamit sa pagtatanghal.
Ø Saya
Ø Takot
Ø Galit
Ø Lungkot
Bakit mahalaga na pag – aralan ang elementong ito ng drama? Ito ay dahil sa ang emosyong pagbati ay siyang nagbibigay art, buhay at kagandahan ng isang pagtatanghal. Kung walang emosyon o pagbati sa pagtatanghal, dry ang pagtatanghal at di maganda ang daloy at kalalabasan nito.
B. CONFLICT/PANAGBANGI
Unang Gawain: CATCHING THE DRAGON TAIL
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa dalawa
2. Mamili ang bawat grupo kung sino ang ilalagay nila sa unahan (na magsisilbing ulo ng dragon) at hulihan. (na magsisilbing buntot ng dragon) ng gagawin nilang linya.
3. Ang bawat kasapi ng linya ay hahawak sa bawyang ng kasama. At tiyaking hindi maputol ang linya habang nag – uunahan sa pagkuha ng panyo na nakalagay sa likurang bahagi ng nagsisilbing buntot ng dragon. Ang unang makakuha ng panyo ang siyang panalo sa laro.
Ikalawang Gawain: OPPRESSED AND OPPRESSOR
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa anim na maliliit na grupo. At ibigay ang kalagayang itatanghal. OPPRESSED AND OPPRESSOR
2. Sa conflict study na ito I – emphasize and emosyon. Ipaliwanag ng facilitator ang dynamics nito.
GUMAWA NG BILOG: SHARING OF OBSERVATIONS
Prinsipyong napapaloob: ditto ibibigay ang category of conflict, kinds of conflict, lebvel of conflicts, resolution of conflict). Andito tayo ngayon, ating pinag – aaralan ang pangalawang element ng drama, ang Conflict.
Category of conflict
a. Physical conflict
b. Conflict in words
c. Personal/internal conflict
Kinds of conflict
a. Man vs. man
b. Man vs. animal
c. Man vs. nature
d. Group vs. group
Level of conflict
a. Static (pabalik – balik)
b. Jumping (palukso – lukso)
c. Slowly rising/paakyat
HALIMBAWA NG STATIC:
Actor 1: Bakit mo kinuha ang bisikleta ko!
Actor 2: Hindi ako ang kumuha
Actor 1: Bakit mo kinuha ang bisikleta ko
Actor 2: Hindi nga ako ang kumuha
Ibig sabihin nito pabalik – balik ang pinag – uusapan o isyu ng conflict.
HALIMBAWA NG JUMPING:
Actor 1: Diba sabi ko huwag kanang uminom ng alak! Dahil nakakasira sa kalusugan mo yan! Lasing kana naman.
Actor 2: Bakit pala! Naglaro man ako ng basketbol
Kung ating susuriin, di magkatugma ang tugon ng dalawang actor. Di magka tugma ang linya o dialogue line nila. Lumukso sa ibang isyu.
Halimbawa ng Ascending/slowly rising: ibig sabihin lamang nito na may pagbabago at lumalago ang isyung pinag – uusapan sa drama.
RESOLUTION CONFLICT
a. Winning
b. Losing
c. Compromise
Pangalawang Gawain: JOG FREEZE
Pamamaraan:
1. Magporma ng pabilog at mag jogging
2. Facilitator, Freeze! Hihinto sa pag jogging na naka freeze. Ang tatapikin ng facilitator ay pupunta sa gitna ng bilog at magtanghal. Sa pagtatanghal alalahanin and consider the principles of conflict
3. Note: sa paglikha ng conflict o dialogue ng conflict. Isa – alang alang ang mga sumusunod.
a. Sino – sino sila (son, father, worker, boss)
b. Saan – nasaan sila (bahay o pabrika)
c. Ano – ano ang pinag – aawayan o isyu ng conflict
d. Bakit – bakit sila may conflict
4. Gawing complicated ang laro … tap all…. Then freeze
Summing up: Napakahalaga din itong element ng drama. Di maganda kung walang conflict.
C. KARAKTER
Unang Gawain: Character building
Pamamaraan:
1. Pahigain ang mga participants kung saan sila komportable. Gawin silang relaks
2. Bigyan sila ng instruction sa susunod nilang Gawain.
GUMAWA NG BILOG: SHARING OF OBSERVATIONS
Prinsipyong napapaloob: pinag – aaralan natin ngayon ang isa na naman element ng drama, ang karakter. Alalahanin natin na walang magaganap na pagtatanghal kung walng mga karakter. Kinakailangan niyang isa – alang alang niya ang mga sumusunod na aspeto.
a. Physical aspect – ang panlabas na kaanyuan ng tao, tindig, at tikas, kasariaan, matangkad ba o pandak, payat o mataba, maganda o pangti, sakitin o malusog at iba pa.
b. Psychological aspect – ang pag – iisip ng tao, temperament, gawi, at talent
c. Social aspect – ang kanyang pagkatao at kaugnayan niya sa sosyodad, uri, edukasyon, pamilya, relihiyon, profession, hilig, at iba pa.
D. SCENARIO
Unang Gawain: SCENARION MAKING
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa apat na grupo
2. Bigyan ang bawat grupo ng kalagayang gagawin nilang scenario
3. Sa unang round ng kanilang pagtatanghal. Magtanghal sila ng senaryo subalit walang kasaling boses, tunog o dialogue at galaw. Ipa – critic sa mga manonood
4. Sa pangalawang round ng pagtatanghal, lalapatan ng boses, aksyon at isa – alang alang ang mga critic ng mga kasama. Then freeze
5. Note: kailangang matiyak ng facilitator na magamit na ang mga participants ditto ang pinag – aralan nilang mga element sa arts at drama.
GUMAWA NG BILOG: SHARING OF OBSERVATIONS
Ibigay ang prinsipyong tatandaan sa pagtatanghal
1. Tema: ano ang laman ng pagtatanghal
2. Blocking: walang natatabunan, sensitibo tayo sa kalagayan n gating mga kasama sa entablado
3. Level: kinakailangan na may iba’t ibang porma o aksyon n gating mga kasama
4. Balance: balance ba ang paggamit ng entablado? Ang distribution of artist?
5. Focus: mahalagang tingnan kung sino ang maaaring maging puntirya ng mga manonood sa isang particular na eksena lalo na kapag marami ang mga kumikilos. Sa layuning di mailto ang mga manonood.
Pangalawang Gawain: TABLEAUX MAKING
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa apat na maliliit na grupo
2. Bigyan ng kalagayan na kanilang gagawan ng tableaux
Gumawa ng bilog: Sharing of observations
Primsipyong napapaloob: ang tableaux ay mahalaga din at karaniwan itong ginagamit sa unahan at hulihan ng pagtatanghal. Karaniwang ginagamit sa paglalahad ng resolution sa isang itinanghal na kalagayan at iba pa.
E. STAGE
V. ACTORS’ CHECH: EFFORT STUDY: Layunin nito na ma asses ang mga natutuhan nila sa workshop. Ipapalabas nila ditto ang lahat – lahat nialng natutuhan sa palihan.
VI. CONCEPTUALIZATION OR SCRIPT PRESENTATION
VII. REHERSAL OR PRACTICE
VIII. SHOWCASE
Salamat at Mabuhay
Kayo'y aking inaanyayahan sa aking site, maging kabahagi kayo sa blog site na ito at magkuwentuhan tayo patungkol sa psgiging artista ng bayan!
BASIC INTEGRATED THEATER ARTS WORKSHOP
General Objectives:
After the workshop, the participants should be able to:
1. Mount a play, discover and develop their talents and potentials
2. Explore techniques on theater and artistic approaches
3. Develop their social consciousness which is integrated in the workshop
TRAINING AND WORKSHOP OUTLINE
Workshop Orientation:
a. Objective of workshop
b. Policy during workshop
c. Expectation check – on training process
I. Theoretical study:
a. Environmental situation and analysis
b. Cultural work orientation
II. RELEASE EXERCISES:
a. Basic warm up (Head to Foot) – nakatayo ng tuwid
@ stretching exploration of body parts
1. Ulo/Leeg - Lingon sa kaliw -, kanan, pataas pababa, ikot, abante – atras
Ang mga sumusunod ay maaari ding gamitin:
1.1 Mata – ipataas at ipababa
1.2 Pilik - ipataas at ipababa
1.3 Kilay – ipataas at ipababa
1.4 Ilong – ipalaki at relaks
1.5 Taynga – pakilusin
1.6 Mukha – ipakunot at relaks
1.7 Bunganga/Labi – simangot, bukas – sirado, paikutin
1.8 Dila – labas, pasok
1.9 Baba – paikutin
1.10 Balikat – abante – atras, ipataas – ipababa
1.11 Bisig – paikutin
1.12 Kamay – paikutin
1.13 Siko – stretch, paikutin
1.14 Baywang – ang kamay sa baywang hiwalay ang paa, paikutin
1.15 Tuhod – paikutin
1.16 Paa – stretch, paikutin
b. Sawil ik
c. Breathing
d. Jogging – slow motion introduction
e. Travelogue – going to forest (Ilagay sa isipan o i-set sa mind ng mga participant na nasa gubat sila)
f. Group dynamics
1. SIP – SAP – SOP
Layunin: mawala ang tension at hiya ng mga participants sa kanilang mga kasamang participants. Lubos na makilala ang pangalan ng mga kasama.
Pamamaraan:
1. Ang participants ay gagawa ng malaking bilog
2. Ang facilitator ay magbigay ng instruksiyon. Sabihin ang SIP-SAP-SOP at ituro ang isa sa mga participants
Kung :
SIP – sabihin ang pangalan ng kasama sa kaliwa
SAP – sabihin ang pangalan ng kasama sa may kanan
SOP – sabihin ang sariling pangalan
SIPSAP – lilipat sa ibang lugar
3. Kung SIP o SAP o SOP, ang facil;itator ay bibilang ng 1-2-3. Kung hindi makasagot ang agad ang itinuro siya naman ang papalit sa facilitator.
PAALAALA: kinakalinagan ang lahat ng participants ay sumali. Panatilihin ang paligid na Masaya. Lipat san a Gawain.
2. GUMAWA NG LINYA AYON SA….
LAYUNIN: lalalim pa ang pagkilala sa mga kasama
PAMAMARAAN:
1. Hatiin ang grupo sa tatlo (depende sa dami)
Facilitator: Gumawa ng linya ayon sa _______.
Halimbawa: Taas. Kulay ng balat at iba pa
2. Count – off 1 to 10, then Freeze!
Gumawa ng bilog: Sharing of observations
Prinsipyong napaloob: ang workshop na ito ay hindi magtatagumpay kung patuloy na maghari sa atin ang alinlangan at hiya. At kinakailangan din natin sa workshop ang lubos nating makilala an gating kasama at igalang. Alisin ang hiya, focus sa Gawain. Relaks.
IV.ARTISTRY WORK:
ELEMENTS OF ARTS
Unahin ang pagbibigay ng mga Gawain bago ipalaam ang mga elementong pinag – aralan o topiko)
A. LINYA
Gawain #1: PAGSULAT NG LETRA
Pamamaraan: ang lahat ng mga participants ay gumawa ng malaking bilog at ang bawat isa ay magsulat gamit ang katawan. Ang kanilang gagawin ay depende sa ipapagawang letra ng facilitator.
GAWAIN #2: PAGSULAT NG SALITA
Pamamaraan:
1. Hatiin ang grupo sa tatlo (depende sa dami)
Facilitator: isulat ng unang grupo ang KABATAAN
Isulat ng pangalawang grupo ang MAKABAYAN
2. Ipahula sa ibang grupo kung ano ang kanilang sinulat.
Gumawa ng Bilog: sharing of observations
Prinsipyong napapaloob:
1. Ang ating katawan ay maaring magamit sa ibang mga Gawain na di natin nakasanayan.
2. Ang ating katawan, sa testro ay mahalaga sa isang malikhaing pagtatanghal at paglalahad ng katotohanan o paghahatid ng mensahe
3. Atin ngayong pinag – uusapan ang unang elements of arts, ang LINYA. Kung saan may dalawang uri:
a. Tuwid/straight (vertical, horizontal, slant)
b. Curve/ Zigsag
c.
4. Sa pagpapatuloy natin, lagging alalahanin ang bawat element ng arts ay magkakaugnay.
B. PORMA
Unang Gawain: STATUE MAKING
Pamamaaraan:
1. Hatiin ang grupo ng pares – pares. Skultor – kahoy/bato. Magpalitan ng posisyon
2. Ipahula sa mga nanonood na grupo
Pangalawang Gawain:
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa apat na maliliit na grupo
2. Ang bawat grupo ay bigyan ng Gawain kung ano ang kanilang iporma
a. First group: magporma ng malaking kahoy
b. Second group: magporma ng talon
c. Third group: magporma ng malking kuewba
d. Fourth group: magporma ng malaking ibon
3. Bigyan ng panahon ang grupo na makapaghanda
4. Kung handa na ang lahat, ihanda at tukuyin ng facilitator kung saan ang entblado at saang lugar ang mga manonood na grupo
5. Ipahula ng mga nagtatanghal amg kanilang ginawa sa mga manonood. Bago sila magsalita patungkol sa kung ano ang kanilang itinanghal.
Pangatlong Gawain:
Pamamaraan:
1. Ang malaking grupo ay magporma ng pabilog. Ang facilitator ay magbigay ng mga bagay na iporma.
2. Facilitator: Gumawa tayo ng malaking bulaklak gamit an gating mga katawan
3. Bigyan ng sapat na panahon ang grupo na makalikhaa. Kapag handa na sila, ihanda ng facilitator ang entablado at kung saan lulugar ang mga manonood.
Gumawa ng bilog: Sharing of observations
Prinsipyong napapaloob: andito tayo ngayon sa pangalawang element ng arts, ang porma o form. Ang bawat bagay ay may porma o hugis kung saan, it consist of different lines. Ang porma ay binubuo ng mga linya. Ibig sabihin nito, may porma o hugis dahil may linya. Napakahalaga din itong isaalang alang na element sa arts dahil nakakatulong siya sa higit malinaw na pagpapahayag ng mensaheng ipapaabot sa mga manonood.
C. SPACE O LUGAR
Unang Gawain: 4kinds of space
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa apat na maliliit na grupo. Bigyan ng mga gaya ng mga sumusunod:
a. Itnaghal ang kalagayang nasa plaza
b. Itanghal ang kalagayang nasa simbahan
c. Itanghal ang kalagayang nasa Bangka
d. Itanghal ang kalagayang sumusuong sa maliit o masikip na butas o imburrnal
2. Bigyan ng panahon ang grupo na makapaghanda
3. Hulaan ng malaking grupo kung ano ang itinanghal ng maliit na grupo. Bago sabihin ng grupong nagtanghal.
GUMAWA NG BILOG: sharing of observations
Napapaloob na prinsipyo:
Ang mga ginawa nating pagtatanghal ay naglalarawan sa apat na uri ng space/lunan
> Maluwag at bukas
> Maluwag at sirado
> Masikip at bukas
> Masikip at sirado
Pangalawang Gawain: INTRODUCTION TO MIMING
Pamamaraan:
1. Manatiling nasa malaking bilog ang lahat. Ang facilitator ay kukuha ng bagay (tulad ng bola, bag, baso, karit, at iba pa). hawakan ang bagay at ipakuha sa katabi subalit nanatili parin ang aksyon na parang may hinahawakan kang bagay.
2. Note: ang punto ditto ay ma – imagine lang na mayroong hinahawakan considering ang space at biagat ng hinahawakan. (miming)
3. Tanungin ang mga participants kung ano ang kanilang obersbasyon
Prinsipyong napapaloob: andti tayo ngayon sa isa na namang element ang arts, ang space. Gaya ng pinag – aralan natin kanina pa, ang lahat ng element ay may pagkakaugnay. Ang linya ay siyang bumubuo ng porma, at ang porma naman ay may space o lugar na kinalalagyan. Bawat bagay sa mundo ay kilalagyan. Kung kaya’t sa pagtatanghal alalahannin natin ito. Ang tanghalan ay maaring magamit sa kahit anong space o lugar depende sa kalagayang inilalahad sa kuwentong itatanghal.
Halimbawa nito, isang eksena sa isang pagtatanghal na Makita ang bahay ni tasyong magsasaka. Sa paghati ng lugar o space sa tanghalan, ang kanang bahagi ng tanghalan makikita ang tahanan ni tasyong magsasaka kasama ang kanyang pamilya at ang kaliwang bahagi naman makikita ang lupang kanyang sinasaka. (kung may Staff, hayaan na siya ang magbigay ng halimbawang ito)
Ang mga bagay din ay mayroong space. Halimbawa, mayroong isang eksena sa drama na nagsisibak ng kahoy. Di mo kailangang magdala ng gamit sa pagsibak ng kahoy o wala kang magamit na props para ditto. Ipakita lang sa kamay na may space (miming) sa dinadalang atsa o gamit sa pagsibak ng kahoy.(kung may staff, hayaan ang mga staff ang magbigay ng halimbawa
D. SOUND O TUNOG
Unang Gawain: sound exploration
Pamamaraan:
1. Ang malaking grupo ay magporma ng pabilog
2. Ang facilitator ay magpagawa ng tunog tulad ng:
a. Putukan o putok ng baril
b. Hangin
c. Chainsaw
d. Harin ng ibon
e. Matsing
f. Lagas ng tubig
g. Umuulan
Pangalawang Gawain: Pasahan ng tunog
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa maliliit na grupo
2. Ang bawat grupo ay may mag – improvise ng tunog
[group 1 – putukan
[group 2 – tunog ng nas atabing ilog
[group 3 - chainsaw
3. Unang gagawa ng tunog ang group 1. Tunog ng putukan, tapos sundin ng group2. Hanggang sa masunod ng group 3. Ang group 2 na naman ang gagawa ng tunog; tunog ng nasa tabing ilog. Sundin ng group 3 hangggang sa masunod ng group 1. Tapos ang group 3 na naman ang maglikha ng tunog; tunog ng chainsaw. Sundin ng group 1 at group 2.
4. Pagsabayin ang tunog
Gumawa ng bilog: sharing of observations
Prinsipyong napapaloob: andito tayo ngayon sa isa na namang ng element ng arts, ang sound o tunog. Napakahalaga ding isaalang alang sa teatro dahil nakakatulong ito upang lalong maintindihan ang mensahe ng itinatangahal. Ito rin ay isa ring paghahanda sa sarili sa kalagayang di natin inaasahan sa pagtatanghal. Sa kawalan ng kumpleto sa iba’t – ibang klase ng tunog o sound ng pagtatanghal.
Pangatlong Gawain: DRAMA SA BOSES/TUNOG
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa tatlong grupo
2. Ang bawat grupo ay may iapagawa na isang kalagayan. Kanila itong itatanghal sa pamamagitan lamang ng sound improvisation. Walang halong aksyon at boses ng tao.
3. Maaaring gumamait ng mga bagay na makakatulong sa paglikha ng mga tunog
Group 1: mga tunog na maririnig sa panahon ng pista
Group 2: mga tunog panahon na may giyera
Group 3: maririnig na tunog sa kagubatan
Pamamaraan ng pagtatanghal: uupo ang grupo na magtatanghal sa entablado. Tunog lang ang itatanghal. Ang grupong makikinig ay pipikit upang lalong maintindihan ang ginagawang tunog ng pangkat na nagtatanghal.
4. Hulaan ng malaking grupo ang itinatnaghal
E.KILOS/ ACTION
Unang Gawain: KILOS AT HULAAN KO
Pamamaraan:
1. Ang malaking grupo ay magporma ng pabilog
2. Ang bawat participants ay bigyan ng Gawain o kalagayan at haluaan ng grupo kung ano ang kanyang ginawa. Action/kilos lamang hindi kasali ang tunog sa pagtatanghal
3. Ang kanyang itatanghal
a. Pinupuluputan ng malaking ahas
b. Naglubag ug dakong habol
c. Masakit ang tiyan
d. Nadaganan ng malaking kahoy
e. Nagtulak ng malaking box
f. Nagpasagirit sa slide (dulaanan)
g. Paglakad sa madulas na daanan
h. Nagsasayaw sa saliw ng soft music
i. Naglalangoy
j. Nahulugan ng bunga ng niyog
k. Nagsuntukan
l. Nagtatabas ng damo
m. Nagpapatulog ng bata
n. Nagpapaganda
o. Masakit ang ulo
p. Kinagat ng langgam
q. Lumilipad sa kalawakan
r. Giniginaw
s. Naglalakad sa matinik na daanan
t. Bold star dancer
4. Ipahula sa mga manonood kung ano ang ginawa o itinanghal ng kanilang kasama.
Pangatlong Gawain
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa apat na maliliit na grupo. At ang mga sumusunod na kalagayan ay ibigay; a. nag – ambush; b. nagtatanim ng palay; c. nagtuturo; d. nanggagamot
2. Aksyon lamang ang gagawin at walang tunog na maririnig. Ipahula sa mga manonood na grupo
3. Ipaulit ang pagtatanghal at lalapatan ng tunog at boses
GUMAWA NG BILOG: SHARING OF OBSERVATIONS
Prinsipyong napapaloob: andito tayo ngayon sa isa na namang element ng arts, ang kilos o aksyon. Kung saan napakahalaga din dahil lubos na maipapalabas ang emosyon, personalidad at karakter, kalagayan at porma na may kaugnayan sa pagtatahal. Paglikha ng drama at paglalahad ng mensahe.
WALONG PANGUNAHING AKSYON:
AKSYON MUNGKAHING KALAGAYAN NA MAARING PAGPATAN
1. Lubag (wring) a. pinupuluputan ng malaking ahas
b. naglubag ug dakong habol
c. masakit ang tiyan
2. Tulod/Duot a. nadaganan ng malaking kahoy
b. nagtulak ng malaking box
3. Dailos (glide) a. nagpasagirit sa slide (dulaanan)
b. naglalakad sa madulas na daan
4. Lutaw (Float) a. lumilipad sa kalawakan
b. nagsasayaw sa saliw ng soft music
c. naglalangoy
5. Sumbag (punch) a. nahulugan ng bunga ng niyog
b. nagsunsuntukan
6. tigbas (slash) a. nagtatabas ng damo
b. namamalo
7. Pikpik (dab) a. nagpapatulog ng bata
b. nagpapaganda
8. Wilik (flick) a. kinagat ng langgam
b. naghugas ng kamay
Panga apat na Gawain:
Pamamaraan:
1. Pahigain ang mga participants at ilagay sila sa isang komportableng kalagayan (nakarelaks)
2. Hamunin ang klase na sundin ang iyong instruction. Concentrate sa instruction na iyong ibinigay
3. Gawing maayos ang pagpapadaloy sa sa BIYAHE SA LIHOK
4. Matapos ang Gawain, bigyan ng panahon ang klase na makapagpahinga ay makarelaks.
GUMAWA NG BILOG: SHARING OF OBERVATIONS
ELEMENTS OF DRAMA
A. EMOTIONS/PAGBATI
Unang Gawain:
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa apat na maliliit na grupo. At bigyan ng kalagayan itatanghal.
First group – ipakita ang isang kalagayan na Masaya
Second group – ipakita ang isang kalagayan na malungkot
Third group – ipakita ang isang kalagayan na nagagalit
2. Ang facilitator ay gagawa ng gabay sa pagtatanghal ng apat na grupo
3. Matapos ang pagtatanghal papormahin sila ng bilog. Hingiin sa kanila ang kanilang obserbasyon at reaksyon.
PANGALAWANG GAWAIN:
Pamamaraan:
a. I – familiarize ang larong CHE CHE GULE
b. Gamitin ang larong ito na mailabas ang four types of emotion.
GUMAWA NG BILOG: SHARING OF OBSERVATIONS
Prinsipyong napapaloob: andito tayo ngayon sa unang element ng drama, ang emosyon, pagbati. Kung saan binubuo ng iba’t ibang klase ng emosyon. Subalit nais lamang nating bigyan ng diin anfg apat na uri ng emosyon na kalimitan nating nagagamit sa pagtatanghal.
Ø Saya
Ø Takot
Ø Galit
Ø Lungkot
Bakit mahalaga na pag – aralan ang elementong ito ng drama? Ito ay dahil sa ang emosyong pagbati ay siyang nagbibigay art, buhay at kagandahan ng isang pagtatanghal. Kung walang emosyon o pagbati sa pagtatanghal, dry ang pagtatanghal at di maganda ang daloy at kalalabasan nito.
B. CONFLICT/PANAGBANGI
Unang Gawain: CATCHING THE DRAGON TAIL
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa dalawa
2. Mamili ang bawat grupo kung sino ang ilalagay nila sa unahan (na magsisilbing ulo ng dragon) at hulihan. (na magsisilbing buntot ng dragon) ng gagawin nilang linya.
3. Ang bawat kasapi ng linya ay hahawak sa bawyang ng kasama. At tiyaking hindi maputol ang linya habang nag – uunahan sa pagkuha ng panyo na nakalagay sa likurang bahagi ng nagsisilbing buntot ng dragon. Ang unang makakuha ng panyo ang siyang panalo sa laro.
Ikalawang Gawain: OPPRESSED AND OPPRESSOR
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa anim na maliliit na grupo. At ibigay ang kalagayang itatanghal. OPPRESSED AND OPPRESSOR
2. Sa conflict study na ito I – emphasize and emosyon. Ipaliwanag ng facilitator ang dynamics nito.
GUMAWA NG BILOG: SHARING OF OBSERVATIONS
Prinsipyong napapaloob: ditto ibibigay ang category of conflict, kinds of conflict, lebvel of conflicts, resolution of conflict). Andito tayo ngayon, ating pinag – aaralan ang pangalawang element ng drama, ang Conflict.
Category of conflict
a. Physical conflict
b. Conflict in words
c. Personal/internal conflict
Kinds of conflict
a. Man vs. man
b. Man vs. animal
c. Man vs. nature
d. Group vs. group
Level of conflict
a. Static (pabalik – balik)
b. Jumping (palukso – lukso)
c. Slowly rising/paakyat
HALIMBAWA NG STATIC:
Actor 1: Bakit mo kinuha ang bisikleta ko!
Actor 2: Hindi ako ang kumuha
Actor 1: Bakit mo kinuha ang bisikleta ko
Actor 2: Hindi nga ako ang kumuha
Ibig sabihin nito pabalik – balik ang pinag – uusapan o isyu ng conflict.
HALIMBAWA NG JUMPING:
Actor 1: Diba sabi ko huwag kanang uminom ng alak! Dahil nakakasira sa kalusugan mo yan! Lasing kana naman.
Actor 2: Bakit pala! Naglaro man ako ng basketbol
Kung ating susuriin, di magkatugma ang tugon ng dalawang actor. Di magka tugma ang linya o dialogue line nila. Lumukso sa ibang isyu.
Halimbawa ng Ascending/slowly rising: ibig sabihin lamang nito na may pagbabago at lumalago ang isyung pinag – uusapan sa drama.
RESOLUTION CONFLICT
a. Winning
b. Losing
c. Compromise
Pangalawang Gawain: JOG FREEZE
Pamamaraan:
1. Magporma ng pabilog at mag jogging
2. Facilitator, Freeze! Hihinto sa pag jogging na naka freeze. Ang tatapikin ng facilitator ay pupunta sa gitna ng bilog at magtanghal. Sa pagtatanghal alalahanin and consider the principles of conflict
3. Note: sa paglikha ng conflict o dialogue ng conflict. Isa – alang alang ang mga sumusunod.
a. Sino – sino sila (son, father, worker, boss)
b. Saan – nasaan sila (bahay o pabrika)
c. Ano – ano ang pinag – aawayan o isyu ng conflict
d. Bakit – bakit sila may conflict
4. Gawing complicated ang laro … tap all…. Then freeze
Summing up: Napakahalaga din itong element ng drama. Di maganda kung walang conflict.
C. KARAKTER
Unang Gawain: Character building
Pamamaraan:
1. Pahigain ang mga participants kung saan sila komportable. Gawin silang relaks
2. Bigyan sila ng instruction sa susunod nilang Gawain.
GUMAWA NG BILOG: SHARING OF OBSERVATIONS
Prinsipyong napapaloob: pinag – aaralan natin ngayon ang isa na naman element ng drama, ang karakter. Alalahanin natin na walang magaganap na pagtatanghal kung walng mga karakter. Kinakailangan niyang isa – alang alang niya ang mga sumusunod na aspeto.
a. Physical aspect – ang panlabas na kaanyuan ng tao, tindig, at tikas, kasariaan, matangkad ba o pandak, payat o mataba, maganda o pangti, sakitin o malusog at iba pa.
b. Psychological aspect – ang pag – iisip ng tao, temperament, gawi, at talent
c. Social aspect – ang kanyang pagkatao at kaugnayan niya sa sosyodad, uri, edukasyon, pamilya, relihiyon, profession, hilig, at iba pa.
D. SCENARIO
Unang Gawain: SCENARION MAKING
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa apat na grupo
2. Bigyan ang bawat grupo ng kalagayang gagawin nilang scenario
3. Sa unang round ng kanilang pagtatanghal. Magtanghal sila ng senaryo subalit walang kasaling boses, tunog o dialogue at galaw. Ipa – critic sa mga manonood
4. Sa pangalawang round ng pagtatanghal, lalapatan ng boses, aksyon at isa – alang alang ang mga critic ng mga kasama. Then freeze
5. Note: kailangang matiyak ng facilitator na magamit na ang mga participants ditto ang pinag – aralan nilang mga element sa arts at drama.
GUMAWA NG BILOG: SHARING OF OBSERVATIONS
Ibigay ang prinsipyong tatandaan sa pagtatanghal
1. Tema: ano ang laman ng pagtatanghal
2. Blocking: walang natatabunan, sensitibo tayo sa kalagayan n gating mga kasama sa entablado
3. Level: kinakailangan na may iba’t ibang porma o aksyon n gating mga kasama
4. Balance: balance ba ang paggamit ng entablado? Ang distribution of artist?
5. Focus: mahalagang tingnan kung sino ang maaaring maging puntirya ng mga manonood sa isang particular na eksena lalo na kapag marami ang mga kumikilos. Sa layuning di mailto ang mga manonood.
Pangalawang Gawain: TABLEAUX MAKING
Pamamaraan:
1. Hatiin ang malaking grupo sa apat na maliliit na grupo
2. Bigyan ng kalagayan na kanilang gagawan ng tableaux
Gumawa ng bilog: Sharing of observations
Primsipyong napapaloob: ang tableaux ay mahalaga din at karaniwan itong ginagamit sa unahan at hulihan ng pagtatanghal. Karaniwang ginagamit sa paglalahad ng resolution sa isang itinanghal na kalagayan at iba pa.
E. STAGE
V. ACTORS’ CHECH: EFFORT STUDY: Layunin nito na ma asses ang mga natutuhan nila sa workshop. Ipapalabas nila ditto ang lahat – lahat nialng natutuhan sa palihan.
VI. CONCEPTUALIZATION OR SCRIPT PRESENTATION
VII. REHERSAL OR PRACTICE
VIII. SHOWCASE
Salamat at Mabuhay
Subscribe to:
Posts (Atom)